Anlamı
düşman olmak, düşman gibi görmek:
'Şu dakika yalnız bu memleketin değil, bütün insanlığın düşmanı kesilmişti.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
Düşman kesilmek, düşman olmak, düşman gibi görmek anlamındadır. Kalıbın iyelikli biçimi de vardır: düşmanı kesilmek. Tanım iki yön verir: düşman olmak ve birini düşman gibi görmek. İyelikli biçimde kime düşman olunduğu tamlayanla gösterilir: kardeşinin düşmanı kesildi. Yönelme ekiyle de kurulabilir: herkese düşman kesildi. Düşmanlığın sebebi bir kıskançlık, bir haksızlık, bir yanlış anlama ya da bir çıkar çatışması olabilir; sebep tanımda yer almaz. Düşman gibi görmek, karşıdakinin gerçekte düşman olmasını gerektirmez; kişinin bakışı değişmiştir. Bu düşmanlık bir söze, bir bakışa ya da bir davranışa yansıyabilir. Özne bir kişi olabileceği gibi bir topluluk da olabilir. Kalıp bir kişinin herkese karşı sertleşmesini de anlatabilir. Tanım bu düşmanlığın bir eyleme dönüşüp dönüşmediğini söylemez.
Örnek Cümleler
- Mirası paylaşırken payının az olduğunu düşünen Hasan, bir gecede kardeşlerine düşman kesildi.
- Takımının yenilgisinden hakemi sorumlu tutan taraftarlar, maçtan sonra bütün hakemlere düşman kesildi.
- Terfi alamayınca müdürünün düşmanı kesilen memur, onunla selamlaşmayı bile bıraktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bütün insanlığın: Şu dakika yalnız bu memleketin değil, bütün insanlığın düşmanı kesilmişti. Kalıp burada iyelikli biçimde kullanılır; tamlayan insanlığın sözüdür. Şu dakika sözü bu hâlin o ana ait olduğunu düşündürür.
Düşman olmak, kin beslemeye başlamaktır; tanımı bir duygunun başlangıcına bakar. Düşman kesilmenin tanımında ise düşman olmanın yanında birini düşman gibi görmek de vardır. Kesilmek fiili bu değişimin birden geldiğini düşündürür.
Atasözü, dost kazanmanın yoluna bakılması gerektiğini, düşmanın ise kolay kazanıldığını söyler. Bir gecede kardeşlerine düşman kesilen kişi bu kolaylığı gösterir. Atasözü dostluğun emek istediğini, düşmanlığın ise kendiliğinden doğabileceğini hatırlatır.