Deyim

Dut gibi Olmak Ne Demek?

Anlamı

1) çok sarhoş olmak; 2) utanmak, mahcup olmak.

Detaylı Açıklama

Dut gibi olmak hem bir sarhoşluğu hem bir utancı anlatabilir. Birinci anlam çok sarhoş olmaktır; tanımdaki çok sözü sarhoşluğun ileri bir düzeyde olduğunu gösterir. İkinci anlam utanmak, mahcup olmaktır: kişi bir hatası, bir yalanı ya da beklenmedik bir durum yüzünden ne diyeceğini bilemez. İki anlam birbirinden uzaktır; hangisinin kastedildiğini cümlenin geri kalanı belli eder. Birinci anlamda kalıp bir düğün, bir eğlence ya da bir kutlama sonrası için kurulabilir. İkinci anlamda hatası yüzüne vurulan bir çalışan ya da yalanı ortaya çıkan biri için söylenebilir. Kalıp olmak fiiliyle kurulur ve bir sonucu bildirir: dut gibi oldu. Kişi bu kalıbı kendi durumu için de kullanabilir: dut gibi oldum.

Örnek Cümleler

  1. Arkadaşının bekârlığa veda gecesinde üst üste içen Murat, sabaha karşı dut gibi olmuştu; eve taksiyle götürüldü.
  2. Annesinin sakladığı çikolataları yerken yakalanan çocuk dut gibi oldu, başını önüne eğdi.
  3. Toplantıda rakamları karıştırdığı ortaya çıkan genç uzman dut gibi oldu, bir süre hiç konuşamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bağlam ayırır. Bekârlığa veda gecesinde içen Murat birinci anlamı, çikolatayla yakalanan çocuk ve rakamları karıştıran uzman ikinci anlamı gösterir. İçki anılıyorsa sarhoşluk, bir hata ya da bir yakalanma anılıyorsa utanç kastedilir.

Zom olmak, çok sarhoş olmaktır. Dut gibi olmanın birinci anlamı da aynıdır; iki kalıp bu anlamda örtüşür. Zom olmanın tanımında ise utanma yer almaz; dut gibi olmanın ikinci anlamının onda karşılığı yoktur.

Birinci anlamına bakar. Atasözü, sarhoş olmanın delirmekten de beter olduğunu, sarhoş insanın kendini denetleyemediğini ve delinin yapmayacağı şeyleri yaptığını söyler. Dut gibi olan kişi de bu ölçüde sarhoş olabilir. Atasözü bu hâlin tehlikesini anlatır; deyim hâlin kendisini adlandırır.