Anlamı
olağan sayılan herhangi bir biçimde ölmek.
Detaylı Açıklama
Eceliyle ölmek, olağan sayılan herhangi bir biçimde ölmek anlamındadır. Olağan sayılan sözü, ölümün bir cinayet, bir kaza ya da bir şiddet sonucu olmadığını düşündürür; yaşlılık ya da bir hastalık böyle sayılabilir. Tanımdaki sayılan sözü, neyin olağan olduğunu çevrenin yargısına bırakır. Kalıp olumsuz biçimiyle de kurulabilir: eceliyle ölmedi, bir kazada can verdi. Özne ölen kişidir; ecel sözü ise ile ekiyle kalıba bağlanır. Kalıp bir aile büyüğünün, bir köy yaşlısının, bir emekli öğretmenin ya da uzun bir ömür sürmüş birinin ölümünü anlatırken kurulabilir. Ölümün ne zaman geldiğini tanım söylemez. Eceliyle sözü, ölümün kendi vaktinde geldiğini düşündürür. Kalıp ölümün biçimi üzerinde durur; ölenin yaşını ya da ölümün yerini belirtmez.
Örnek Cümleler
- Savaşlardan, sürgünlerden sağ çıkan büyük dedem doksan sekiz yaşında evinde eceliyle öldü.
- Köyün en yaşlı ninesi bir kış gecesi uykusunda eceliyle öldü.
- Madende otuz yıl çalışan babası eceliyle ölmedi; bir göçükte hayatını kaybetti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Murdar gitmek, sözlükte murdar bir biçimde ölmek diye açıklanır. Eceliyle ölmekte ise ölüm olağan karşılanır. İki kalıp da ölümün biçimine bakar, ama ölüme verdikleri değer birbirinin karşıtıdır.
Geberip gitmek, istenmedik bir biçimde ve beklenmedik bir zamanda ölmektir. Eceliyle ölen kişinin ölümü ise çevresince olağan sayılır. Biri ölümün zamanına ve istenmeyişine, öteki çevrenin onu nasıl karşıladığına bakar.
Atasözü, ölümün olağan olması gibi mirasın da paylaşılmasının olağan olduğunu söyler. Eceliyle ölmek de ölüme olağan bir gözle bakar. Atasözü bu bakışı mirasın paylaşılmasına taşır; deyim ise yalnız ölümü ve onun biçimini adlandırır.