Anlamı
her vakit ve her fırsatta bulunmak:
'Yalnız bizim Babıali yazı piyasasında sipahi bölüğü imamının bulduğu çareye başvurup bir gaza kahramanı kesilenler eksik değil.' -N. Hikmet. 'Bir ufak sac mangal, kış yaz önünden eksik olmaz.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Eksik olmamak, her vakit ve her fırsatta bulunmak anlamındadır. Kalıp olumsuz biçimiyle sürekliliği anlatır: bir yerde ya da bir durumda eksik olmayan şey, oradan ayrılmaz. Özne bulunan şey ya da kişidir; bir eşya, bir alışkanlık, bir tür insan ya da bir sıkıntı olabilir. Bulunduğu yer çıkma ekiyle anılır: masadan çay eksik olmaz, evden konuk eksik olmaz. Kalıp değil sözüyle de kullanılır: böyleleri eksik değil. Tanımdaki her vakit ve her fırsatta sözleri, bulunuşun aralıksız ve tekrar tekrar olduğunu vurgular. Kalıp olumlu bir varlığı da, can sıkan bir şeyi de anlatabilir: bu evden kahkaha da, kavga da eksik olmaz. Kalıp bir yerin ya da bir kişinin hayatının değişmeyen bir özelliğini tanıtırken söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Dedemin sofrasından sabahları bir kâse bal eksik olmazdı; bütün torunlar ondan tadardı.
- Bu mahallenin kahvesinde her gün siyaset tartışan emekliler eksik olmaz.
- Kalabalık bir ailenin evinden kavga da, kahkaha da hiç eksik olmuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Bir ufak sac mangal, kış yaz önünden eksik olmaz. Eksik olmayan bir eşyadır, sac mangal. Kış yaz sözü bulunuşun mevsimden mevsime sürdüğünü, kalıbın tanımındaki her vakit anlamını gösterir.
Eksik olma, var ol, sağ ol anlamında söylenen ve karşıdakine seslenen bir sözdür. Eksik olmamak ise bir şeyin her vakit bulunmasını anlatan bir fiildir ve konuşmanın içinde bir durum bildirir. Biri bir dilek, öteki bir olgu dile getirir.
Atasözü, büyük adamların, büyük iş yapanların her zaman üzüntüleri, sıkıntıları olduğunu söyler. Duman bu sıkıntıları karşılar ve dağ başından eksik olmaz, yani her vakit orada bulunur. Atasözü kalıbı tanımındaki sürekli bulunma anlamıyla kullanır.