Anlamı
her vakit ve her fırsatta bulunmak:
'Yalnız bizim Babıali yazı piyasasında sipahi bölüğü imamının bulduğu çareye başvurup bir gaza kahramanı kesilenler eksik değil.' -N. Hikmet. 'Bir ufak sac mangal, kış yaz önünden eksik olmaz.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Eksik olmamak deyimi, bir kişinin, şeyin ya da durumun sürekli biçimde ortada bulunmasını anlatır. Bu süreklilik bazen olumlu, bazen olumsuz bir anlam taşır. Örneğin bir evde misafir eksik olmuyorsa canlılık ve hareket anlatılır; bir çevrede dedikodu eksik olmuyorsa bu kez bıktırıcı bir devamlılık kastedilir. Deyimin gücü, varlığın sürekliliğini doğal ve kısa yoldan anlatmasından gelir. Bir şeyin arada sırada değil, neredeyse daima görülmesini vurgular. Bu nedenle söz, yalnız nicel çokluğu değil, alışkanlığa dönüşmüş devamlılığı da sezdirir. Bir ortamın havasını tanımlarken sık kullanılması da bundandır; çünkü var olan şeyin ne kadar yer ettiğini hemen hissettirir. Kısacası eksik olmamak, bir unsurun belli bir ortamdan hiç kopmamasını, düzenli biçimde varlığını sürdürmesini belirten çok kullanışlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yaz boyunca bu evden misafir eksik olmadı, kapı neredeyse hiç kapanmadı.
- Toplantılarda onun sivri çıkışları eksik olmaz, herkes artık buna alıştı.
- Kışın sobanın üstünden çaydanlık eksik olmazdı, ev hep sıcak kokardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, tam da bu yüzden çok işlevseldir. Bir şeyin devamlılığını bildirir; o devamlılığın hoş mu rahatsız edici mi olduğu bağlama göre değişir ve tonunu cümle belirler.
Bağlama göre alışkanlık, yoğunluk veya bıkkınlık hissi de taşıyabilir. Özellikle olumsuz örneklerde bu süreklilik, insanı yoran bir tekrar olarak sezdirilir ve deyime serzeniş tonu verir.
Aile hayatı, iş ortamı, toplantılar, mahalle ilişkileri ve mevsimlik alışkanlıklar anlatılırken sık görünür. Çünkü bu alanlarda sürekli tekrar eden şeyler kolay fark edilir ve dile çabucak yerleşir.