Anlamı
1) esk. tarikatlarda bir mürit, mürşidinden, başkalarına yol gösterme iznini almak; 2) bir sanatı yapmak için ustanın iznini almak; 3) kâğıt oyunlarında karşı tarafın oynadığı kâğıdın daha önemlisini oynayarak üstünlük sağlamak.
Detaylı Açıklama
El almak deyimi, bir ustadan, şeyhten ya da yetkili kişiden işi sürdürme izni görmek, onay ve yetki kazanmak anlamında kullanılır. Geleneksel sanatlarda, meslek aktarımında ve tasavvuf çevrelerinde özel bir ağırlığı vardır. Çünkü burada yalnız teknik öğrenme değil, ustanın uygun görmesi ve kişiyi yeterli sayması önemlidir. Deyim bu yüzden emek, eğitim, olgunluk ve kabul görme anlamlarını birlikte taşır. Günümüzde mecazen birinden yol, destek ya da meslek terbiyesi görmek için de söylenebilir. Bu yönüyle yalnız ustalık belgesi değil, aynı zamanda bir silsileye ve görgüye dahil olma duygusu taşır. Sözün saygınlığı da buradan gelir; kişi sadece bir iş öğrenmiş olmaz, o işin usulüne kabul edilmiş olur. Kısacası el almak, yalnız öğrenmek değil, bir geleneğin ya da işin içine resmen kabul edilmek anlamını taşıyan saygın bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca tezgâhın başında çalıştıktan sonra ustasından nihayet el aldı bu bahar.
- Hat sanatında el almadan kimseye ders vermek doğru bulunmazdı o çevrede.
- Dedesi, saz çalmayı öğrendi ama asıl hocasından el alınca olgunlaştı derdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi birlikte bulunur ama izin yönü daha belirgindir. Kişi belli bir olgunluğa erişir ve ardından bunu sürdürmeye yetkili görüldüğünü gösterir; ustalık da bu kabulle pekişir.
Tarihsel olarak daha çok geleneksel meslekler ve tarikat çevrelerinde kullanılır. Ancak bugün mecazen bir işin inceliğini bir ustadan devralmak için de söylenebilir ve hâlâ saygın duyulur.
Çünkü burada yalnız bilgi edinme yoktur; usta tarafından kabul edilme vardır. Bu da deyime emek, terbiyeden geçme ve silsileye katılma anlamı katar, onu daha derin kılar.