Anlamı
kişi kendi işini kendisi yapmalıdır.
Detaylı Açıklama
El eliyle yılan tut, onu da yalan tut atasözü, kişinin kendi işini kendisi yapması gerektiğini söyler. Söz iki buyruktan kurulur ve kafiyeyle akılda kalır: yılan tut, yalan tut. İlk buyruk, tehlikeli bir işi başkasının eliyle görmeyi anlatır; ikinci buyruk bunun güvenilmez olduğunu söyler: o iş yalan sayılmalıdır. Yılan, insanın kendisi yapmaktan kaçındığı korkulu, zor işleri düşündürür. Atasözü işini başkasına havale eden, gidip kendisi bakmayan birine öğüt olarak söylenebilir. İş bir alışveriş, bir resmî başvuru, bir onarım ya da bir ödev olabilir. Tanımdaki kendi sözü vurguyu işin sahibine verir. Söz bir pişmanlığın ardından, başkasına güvenip zarar gören birinin ağzından da çıkabilir.
Örnek Cümleler
- Ev alırken tapuyu emlakçının sözüne güvenip görmeyen Kerem, sonradan ipotekli olduğunu öğrendi; el eliyle yılan tut, onu da yalan tut.
- Tezinin kaynakçasını arkadaşına hazırlatan öğrenci, jüride yanlış künyeler yüzünden zor anlar yaşadı; el eliyle yılan tut, onu da yalan tut.
- Bahçe duvarının yapımını yalnız ustaya bırakmayan Nesrin Hanım, her sabah gidip işe kendisi baktı; el eliyle yılan tut, onu da yalan tut.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Öğütleri birdir. Kısa biçim yalnız ilk görüntüyü verir: yılan başkasının eliyle tutulur, yani tehlikeli iş başkasına gördürülür. Bu biçim ise ikinci bir öbekle o işe güvenilmeyeceğini de ekler.
Başının çaresine bakmak, kimseden yardım görmeden kendi işini kendi yapmaktır. Atasözünün öğüdünü yerine getiren kişi böyle davranır. Deyim bir davranışı anlatır; atasözü bu davranışın neden gerektiğini, başkasının eliyle görülen işin güvenilmezliğiyle açıklar.
Bu atasözü de kişiye işini kendisinin görmesini öğütler; görüntü değirmenden gelir: un kişinin kendisi tarafından öğütülmelidir. Yılan görüntüsü tehlikeli bir işi, un görüntüsü ise gündelik bir işi anlatır. İki söz de kafiyeyle kurulur.