Anlamı
kişi kendi işini kendisi yapmalıdır.
Detaylı Açıklama
El eliyle yılan tutulur atasözünün sözlükteki anlamı, kişinin kendi işini kendisi yapması gerektiğidir. Sözün kendisi bir gözlemi dile getirir: yılan başkasının eliyle tutulur, yani korkulu ve zor iş başkasına gördürülür. Edilgen fiil işi gören kişiyi değil, işin başkasının eliyle görüldüğünü öne çıkarır. Söz kısa ve tek öbeklidir; ikinci bir yargı eklemez. Böylece öğüt, sözün içinde açıkça söylenmeden dinleyene bırakılır. Atasözü zor bir işi başkasına havale etmek üzere olan birine ya da bunu alışkanlık edinmiş birine söylenebilir. İş bir borç isteme, tatsız bir konuşma, bir şikâyet ya da bir onarım olabilir. Söz, işi üstlenen kişinin bu yükü neden taşıdığını da sorgulatabilir.
Örnek Cümleler
- Komşusuyla tartışmaktan çekinen Kemal, şikâyetini hep eşine söyletiyordu; el eliyle yılan tutulur.
- Alacağını istemeye utanıp işi kardeşine bırakan Nuri, parasını hâlâ alamadı; el eliyle yılan tutulur.
- Kötü haberi müdüre kimse vermek istemeyince iş en yeni çalışana yıkıldı; el eliyle yılan tutulur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
O biçim, başkasının eliyle yılan tutanın işin yarısını yalan tuttuğunu söyler; yapılan işin bir bölümü boşa çıkar. Bu kısa biçimde böyle bir sonuç yoktur. İki biçim aynı öğüde varır; uzun olan, ona bir gerekçe ekler.
Kurt atasözü, işini başkasına inanmayarak kendisi yapanın üzülmediğini, rahat ettiğini söyler. Kurdun kalın boynu, kendi işini kendi görmenin getirdiği gücü düşündürür. Yılan atasözü işin başkasına bırakılmasını, kurt atasözü kişinin kendisince görülmesini anlatır.
Kendi göbeğini kendi kesmek, gereksinim duyduğu yardım başkalarınca esirgendiğinde işini kendi görmektir. Burada kişi yardım beklemiş, bulamamıştır. Atasözü ise kişinin kendi işini kendisinin görmesini öğütler; öncesinde yardım beklenip beklenmediğinden söz etmez.