Anlamı
tarikata girmek, derviş olmak.
Detaylı Açıklama
El etek tutmak, tarikata girmek, derviş olmak anlamındadır. Tanım iki yanı birlikte verir: bir tarikata katılmak ve derviş olmak. Görüntüde kişi bir şeyhin elini ve eteğini tutar; bu tutuş ona bağlanmayı düşündürür. Kalıp tarikat hayatını anlatan metinlerde, hayat hikâyelerinde ya da bir kişinin geçmişini anlatan anılarda geçebilir. Özne tarikata giren kişidir; genç bir esnaf, bir kâtip, bir asker ya da hayatını değiştirmek isteyen biri olabilir. Kalıp kişinin hayatında bir dönüm noktasını anlatır: o günden sonra derviş olarak yaşar. Tanım tarikatın adını ya da kişinin neden girdiğini söylemez. Kalıp bir romanda, bir menkıbede ya da bir aile büyüğünün anlattığı bir hikâyede karşımıza çıkabilir. Kalıptaki tutmak fiili, bir kez tutulan elin bırakılmadığını, bağlılığın sürdüğünü düşündürür.
Örnek Cümleler
- Babasından kalan dükkânı kardeşine bırakan genç, Konya'ya gidip el etek tuttu ve dergâha yerleşti.
- Dedemin anlattığına göre büyük dedesi gençliğinde el etek tutmuş, ömrünü tekkede geçirmiş.
- Romanın kahramanı, savaştan döndükten sonra el etek tutarak eski hayatından uzaklaşır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Süluk etmenin ilk anlamı bir işe girmektir; ikinci anlamı bir tarikata girmektir. İkinci anlam el etek tutmakla örtüşür. El etek tutmanın tanımı buna derviş olmayı da ekler; süluk etmek ise ilk anlamıyla tarikat dışındaki işler için de kullanılır.
El almanın eskimiş ilk anlamı, bir müridin mürşidinden başkalarına yol gösterme iznini almasıdır. El etek tutmak ise tarikata girişi anlatır. Biri yolun başını, öteki ilerleyen bir aşamayı adlandırır: önce tarikata girilir, sonra izin alınır.
Atasözü, beklemesini bilen kişinin sonunda amacına ulaştığını söyler; görüntüsü bir dervişten gelir. El etek tutan kişi de bu yolun yolcusudur. Deyim derviş olmanın kendisini anlatır; ötekinde ise derviş sabrın örneğidir.