Anlamı
1) bir işte uzluk, ustalık kazanmak; 2) herhangi bir davranışı âdet edinmek.
Detaylı Açıklama
Eli alışmak iki anlamda kullanılır. Birincisi, bir işte uzluk, ustalık kazanmaktır; el, yaptığı işi tekrar ede ede ona yatkınlaşır. İkincisi, bir davranışı âdet edinmektir; bu anlamda alışılan şey bir beceri değil, bir huydur ve kimi zaman kötü bir huy olabilir: eli hırsızlığa alışmak. Uzluk sözü beceriyi düşündürür. Neye alışıldığı yönelme ekiyle anılır: eli işe alışmak, eli kaleme alışmak. Kalıp bir çırağın, yeni bir işçinin ya da bir öğrencinin ilerleyişini anlatabilir. İkinci anlam bir alışkanlığın kökleşmesini anlatırken de kullanılır. Kalıbın öznesi el sözüdür ve iyelik ekiyle kişiye bağlanır: elim alıştı. Tanım ustalığın ne kadar sürede kazanıldığını söylemez; tekrar ve zaman, iki anlamın da ortak koşuludur.
Örnek Cümleler
- İlk haftalarda tezgâhta zorlanan çırağın eli zamanla alıştı; artık dikişleri ustası kadar düzgün atıyordu.
- Yeni klavyeye eli alışınca Selin, yazılarını eskisinden daha hızlı yazmaya başladı.
- Çocukken küçük paralar aşırmaya başlayan gencin eli bu işe öyle alışmıştı ki yıllar sonra bile kendini tutamıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Maharet kazanmak, beceri edinmek, ustalaşmaktır. Eli alışmak da ilk anlamında bir işte ustalık kazanmayı anlatır. Ayrım görüntüdedir: biri beceriyi doğrudan adlandırır, öteki onu elin yatkınlığıyla, tekrarın getirdiği kolaylıkla anlatır.
Huy edinmek, bir davranışı alışkanlık durumuna getirmektir. Eli alışmanın ikinci anlamı da herhangi bir davranışı âdet edinmeyi anlatır. Ayrım görüntüdedir: biri alışkanlığı el görüntüsüyle verir, ama davranışın elle yapılmasını gerektirmez; öteki onu doğrudan adlandırır.
Bu atasözü, kişinin yararlanmaya alıştığı şeyden yoksun kalmak istemediğini söyler. Eli bir davranışa alışan kişi de onu bırakmakta zorlanabilir. Atasözü alışkanlığın kişiyi nasıl bağladığını, kalıp alışkanlığın edinilişini anlatır.