Deyim

Eli Mahkûm Olmak Ne Demek?

Anlamı

mecbur durumda kalmak.

Detaylı Açıklama

Eli mahkûm olmak, mecbur durumda kalmak anlamındadır. Mahkûm sözü, bir yargıyla bir şeye bağlanmış olanı düşündürür; kalıpta yargıyı veren bir mahkeme değil, koşullardır. Kişi başka bir yol bulamadığı için bir işe, bir yere ya da bir kişiye bağlı kalır. Neye mecbur kalındığı -e ekiyle söylenir: bu işe elimiz mahkûm. Tanım mecburiyetin sebebini söylemez; yoksulluk, yalnızlık, bir borç ya da başka bir seçeneğin olmaması olabilir. Kalıp bir yakınmayı, bir kabullenişi ya da bir teslimiyeti taşıyabilir. Kişi bu durumu sevmeyebilir ama değiştiremez. Kalıp bir işçinin, bir kiracının, bir hastanın ya da bir köylünün hâlini anlatabilir. İyelik eki mecbur kalanı gösterir: elim mahkûm, elleri mahkûm.

Örnek Cümleler

  1. Tek yol kardan kapanınca köylüler, kasabaya inmek için o dik ve uzun patikaya eli mahkûm oldu.
  2. Kirasını ödeyebilmek için gece vardiyasına eli mahkûm olan Murat, gündüzleri ancak birkaç saat uyuyordu.
  3. İlçede başka uzman olmadığından hastalar, aylarca sıra veren tek doktora eli mahkûm kaldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Mecbur kalmak, herhangi bir şeyi yapmak zorunda bulunmaktır; eli mahkûm olmanın tanımı da bu sözle verilir. Ayrım görüntüdedir: mahkûm sözü, kişinin bir hükümle bağlanmış gibi seçeneksiz kaldığını düşündürür ve duruma bir ağırlık katar.

İki ateş arasında kalmak, zor bir durumda karar verememektir; önünde iki yol vardır ve ikisi de zordur. Eli mahkûm olan kişinin ise seçeceği bir yol kalmamıştır. Birinde sıkıntı kararsızlıktan, ötekinde seçeneksizlikten doğar.

Atasözüne göre koruyanı, yardım edeni bulunmayan kişi işini kendi başına görmek zorunda kalır. Burada mecburiyetin sebebi yalnızlıktır. Eli mahkûm olan kişiyi de seçeneksiz bırakan böyle bir koşuldur.