Anlamı
her türlü kötülükten uzak olan, dürüst.
Detaylı Açıklama
Eline eteğine doğru sözü, dürüst, ölçülü, kötülükten uzak ve namuslu kimseler için kullanılan eski bir övgü ifadesidir. Burada el ve etek, kişinin davranış ve yaşayış sınırlarını temsil eder; insan bunlarda doğruysa hayat çizgisi de düzgündür düşüncesi vardır. Söz daha çok yaşlı kuşakların ağzında, karakter ve ahlak övgüsü amacıyla duyulur. İçinde ağırbaşlılık ve temiz yaşama vurgusu bulunur. Aynı zamanda kişinin aşırılıktan uzak durduğunu, sınır bildiğini ve toplum içinde güven veren bir çizgi taşıdığını da anlatır. Bugün kulağa eski gelse de geçmişte ahlaki övgünün yerleşik ve saygın kalıplarından biri olarak kullanılmıştır. Kısacası eline eteğine doğru, eski Türkçede kişinin davranışlarında sınır bilen, dürüst ve güvenilir oluşunu anlatan olumlu bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Mahallede onu eline eteğine doğru bir kadın diye herkes saygıyla anar.
- Dedem, komşu kızı için eline eteğine doğru, sözü özü bir derdi hep.
- Romanın en sevilen kişisi eline eteğine doğru yaşayışıyla evde huzur kuruyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü eski ahlak diliyle kurulmuştur ve özellikle yaşlı kuşakların konuşmasında yaşamaya devam eder. Modern dilde aynı anlam daha farklı, daha güncel ifadelerle verilir artık çoğunlukla.
Dürüstlük, ağırbaşlılık, ölçülülük ve kötülükten uzak durma özelliklerini övmek için kullanılır. Söz, karakter temizliğini ve güvenilirliği öne çıkaran bir değerlendirmedir genel olarak toplumda da zaten.
Tarihsel bağlamda ikisi de eski namus ve ahlak diline yaklaşır. Ancak eline eteğine doğru daha genel dürüstlük ve hâl temizliği övgüsü taşır çoğu kullanımda açıkça.