Anlamı
her türlü kötülükten uzak olan, dürüst.
Detaylı Açıklama
Eline eteğine doğru, her türlü kötülükten uzak olan, dürüst kimseyi niteleyen bir sözdür. El, kişinin yaptığı işleri; etek ise onun yaşayışını, namusunu düşündürür. İkisinin birlikte doğru olması, kişinin her yönüyle temiz olduğunu anlatır. Tanımdaki her türlü sözü, bu doğruluğun hayatın her yanına yayıldığını gösterir: kişi ne çalar, ne hile yapar, ne de yakışıksız bir iş yapar. Söz bir sıfat gibi kullanılır ve bir kişiyi niteler: eline eteğine doğru bir adam. Bir güven, bir övgü ya da bir savunma taşıyabilir. Bir kasadarı, bir muhtarı, bir esnafı ya da bir genç kızı anlatırken geçebilir. Kişiye emanet bırakılırken, bir işe alınırken ya da hakkında bir dedikodu çıktığında onu savunmak için söylenebilir.
Örnek Cümleler
- Kırk yıl kasadarlık yapan eline eteğine doğru Rıza Efendi'ye köylüler bütün emanetlerini bırakırdı.
- Eline eteğine doğru bilinen muhtar, seçimde köyün hemen bütün oylarını aldı.
- Hakkında dedikodu çıkan Elif'i, eline eteğine doğru bir kız olduğunu bilen komşuları savundu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Özü sözü bir, söylediği söz ile yaptığı iş ya da davranışları örtüşen, tutarlı kişidir. Bu deyim söz ile iş arasındaki uyumu öne çıkarır. Eline eteğine doğru ise kişinin kötülükten uzak oluşunu anlatır; biri tutarlılığı, öteki temizliği öne çıkarır.
Eli harama uzanmak, dinî bakımdan yasaklanmış bir işe yönelmektir. Eline eteğine doğru olan kişinin eli ise böyle bir işe uzanmaz. İki kalıp da eli bir ahlak göstergesi olarak kullanır; birinde el yoldan çıkar, ötekinde yolunda kalır.
Atasözüne göre doğruluğuna, dürüstlüğüne herkesin inandığı bir kimse, aşağılık kimselerin atmak istediği çamurla kirletilemez. Eline eteğine doğru biri hakkında çıkan bir söylenti de onun adını lekeleyemez. Deniz burada geniş ve temiz bir kişiliği karşılar.