Deyim

Eli Harama Uzanmak Ne Demek?

Anlamı

dinî bakımdan yasaklanmış bir işe yönelmek:
'Eli ne vakit harama uzandı?' -H. Taner.

Detaylı Açıklama

Eli harama uzanmak, dinî bakımdan yasaklanmış bir işe yönelmek anlamındadır. Haram, din bakımından yasak olan şeydir; kalıp bu sözcüğü bir yön gibi kullanır: el harama doğru uzanır. Tanım yönelmeyi anlatır; işin yapılıp yapılmadığını ayrıca söylemez. Kalıp bir hırsızlık, bir rüşvet, bir hile, bir kumar ya da bir emanete ihanet anlatılırken geçebilir. Bir sitem, bir şaşkınlık ya da bir kınama taşıyabilir. Onun eli harama uzanmaz denince ise kişinin dürüstlüğü övülür. Kalıp bir insanın ne zaman ve neden yoldan çıktığını sorgularken de kullanılabilir. Uzanmak fiili, elin dinin yasakladığı bir işe doğru gittiğini düşündürür. Kişi iyelik ekiyle anılır: eli harama uzandı, elimiz harama uzanmaz.

Örnek Cümleler

  1. Kırk yıl veznedarlık yapan Hasan Efendi'nin eli bir kez olsun harama uzanmamıştı.
  2. Kumar borcu büyüyünce muhasebecinin eli harama uzandı ve şirketin kasasından para aldı.
  3. Ömrü boyunca kumar masasına oturmayan Hüseyin'in eli, iflasın eşiğinde harama uzandı; bütün birikimini zar oyununa yatırdı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Eli ne vakit harama uzandı? Kalıp burada bir soru içinde kullanılır. Soru, bir kişinin hangi anda yasak bir işe yöneldiğini sorgular; kişinin önceden dürüst bilindiğini de düşündürür.

Eli gitmek, bir şeyi kavramak, tutmak istemektir; isteğin yöneldiği şey için bir yargı taşımaz. Eli harama uzanmak ise elin yöneldiği şeyi dinin yasakladığı bir iş olarak niteler. Biri yansız bir isteği, öteki ahlaki bir yargıyı anlatır.

Atasözüne göre haram kazanç bir işe yaramadan telef olur gider. Eli harama uzanan kişi de böyle bir kazanç elde edebilir. Atasözü bu kazancın kalıcı olmadığını, kalıp ona yönelişin kendisini anlatır.