Anlamı
dinî bakımdan yasaklanmış bir işe yönelmek:
'Eli ne vakit harama uzandı?' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Eli harama uzanmak deyimi, dinen, ahlaken ya da vicdanen yanlış sayılan bir işe el sürmek, kötü kazanca yönelmek anlamında kullanılır. Burada haram yalnız para değil, meşru olmayan her türlü kazanç ve davranış alanını temsil eder. Deyim bu yüzden ağır bir eleştiri taşır; kişiyi yalnız hatalı değil, değer ölçülerini çiğneyen biri olarak gösterir. Sözün sertliği, yanlışın sıradan bir hata değil, bilinçli bir sınır aşımı gibi görülmesinden gelir. Bu nedenle hem ahlaki hem toplumsal yargı taşır. Hırsızlık, rüşvet, emanete zarar verme ya da yetim hakkı yeme gibi örnekler bu sözün neden ağır duyulduğunu daha iyi açıklar. Kısacası eli harama uzanmak, kişinin dürüst çizgiyi bırakıp yasak ya da kirli sayılan kazanç yollarına yönelmesini anlatan sert bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Babası yıllarca nasihat etti ama oğlunun eli harama uzanmasın diye yine de kaygılandı.
- Mahallede herkes onu dürüst bildiği için eli harama uzanır sözü kimseye inandırıcı gelmedi.
- İnsan bir kez eli harama uzanınca sonra vicdanının sesi de giderek kısılır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü haram kavramı yalnız çalmayı değil, meşru olmayan her türlü kazancı ve yönelişi kapsar. Bu yüzden anlam alanı beklenenden daha geniştir ve ahlaki çerçevesi büyüktür.
Oldukça ağır ve yargılayıcı bir ton taşır. Kişinin yalnız yanlış yaptığını değil, ahlaki sınırı aştığını düşündürür açıkça ve bu yüzden sert duyulur çoğu zaman hep.
Eli gitmek genel bir yöneliştir, eli harama uzanmak ise bu yönelişin yanlış yere dönmesini anlatır. Aradaki farkı ahlaki sınır belirler doğrudan ve anlamı sertleştirir iyice.