Deyim

Elini Veren Kolunu Alamaz Ne Demek?

Anlamı

kendisine iyilik yapıldığında devamını fazlasıyla isteyen kimseler için kullanılan bir söz.

Detaylı Açıklama

Elini veren kolunu alamaz, kendisine iyilik yapıldığında bunun devamını fazlasıyla isteyen kimseler için kullanılan bir sözdür. Görüntü bir yardımlaşmadan gelir: biri elini uzatır, öteki eli tutar ve bırakmaz; ardından kolu da ister. Böylece iyilik eden, verdiğini geri çekemez duruma düşer. Söz iyilik yapanın ağzından bir yakınma olarak da, durumu dışarıdan gören birinin ağzından bir uyarı olarak da söylenebilir. Tanımdaki fazlasıyla sözü, isteğin ilk iyiliği aştığını anlatır: bir kez yardım edilen kişi, her seferinde biraz daha fazlasını bekler. Söz bir borç verişini, bir barındırmayı, bir iş bulmayı ya da bir para yardımını izleyen sonuçları anlatabilir. Sözü iyilik yapan söylüyorsa, kendi iyiliğinin kötüye kullanıldığını düşünür. Söz dinleyene, iyilik yaparken bir sınır gözetmesini de hatırlatabilir.

Örnek Cümleler

  1. Bir ay kalsın diye evine aldığı kuzeni bir yıl sonra hâlâ gitmeyince Aysel iç çekti: elini veren kolunu alamaz.
  2. Bir kez borç verdiği komşusu her ay yeni bir bahaneyle kapısını çalmaya başladı; elini veren kolunu alamaz.
  3. Bir hafta izin verilen çırak, ertesi ay ustasından bir maaş avansı, sonra da bir oda istedi; elini veren kolunu alamaz.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İyilik bilmek, kendisine yapılan iyiliği unutmamaktır; minnet duyan birini anlatır. Söz ise yardımı hak sayıp daha çoğunu bekleyen kimseye yöneltilir. Birinde geçmiş bir yardım borç gibi hatırlanır, ötekinde yeni isteklerin başlangıcı sayılır.

Elini uzatmak, yardım etmektir. Sözdeki el de böyle uzatılmış bir eldir; iyilik bu hareketle başlar. Söz, uzatılan elin ardından kolun da istendiğini söyleyerek yardımın nasıl büyüyüp bir yüke dönüşebileceğini gösterir.

Atasözüne göre elindekiyle yetinmeyip daha çoğunu arayan, elindekinden de olur. Kolunu da isteyen kişi, bu yüzden sonunda yardımın bütünüyle kesildiğini görebilir. Atasözü açgözlülüğün sonunu, söz ise iyilik yapanın içine düştüğü durumu anlatır.