Atasözü

Elma da Alma da Demesini Biliriz Ne Demek?

Anlamı

şartlara göre uygun davranırız.

Detaylı Açıklama

Elma da alma da demesini biliriz atasözü, şartlara göre uygun davranacağımızı söyler. Söz elma ile alma sözcükleri arasındaki ses benzerliğine dayanır: konuşan, gerektiğinde birini, gerektiğinde ötekini söyleyebildiğini anlatır. Böylece tek bir tutuma bağlı kalmadığını, duruma göre yumuşak da sert de olabileceğini bildirir. Söz birinci çoğul kişiyle kurulur ve bir topluluğun, bir ailenin ya da bir kurumun ağzından konuşur. Bir uyarı da taşıyabilir: bizi yalnız güler yüzümüzle tanıma. Atasözü bir yöneticinin, bir esnafın, bir öğretmenin ya da bir ev büyüğünün tutumunu anlatırken söylenebilir. Söz kendine güveni ve deneyimi de düşündürür: konuşan, hangi durumda nasıl davranacağını bilir. Tanım uygunluğu şartlara bağlar; hangi şartın neyi gerektirdiğini konuşana bırakır.

Örnek Cümleler

  1. Müdür yeni memura kibar davrandı ama kural dışı isteğini kesin bir dille reddetti; elma da alma da demesini biliriz.
  2. Dükkân sahibi dürüst müşteriye indirim yaptı, hileciye ise kapıyı gösterdi; elma da alma da demesini biliriz.
  3. Babam misafire hep güler yüz gösterir, ama haddini aşana sesini yükseltir; elma da alma da demesini biliriz.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Zemin ve zamana uygun, konuya, içinde bulunulan şartlara uygun demektir. Atasözündeki uygun davranış da bu ölçüye dayanır. Söz bu ölçüyü adlandırır, atasözü ise ona göre davranabilmeyi bir yetenek olarak öne çıkarır.

Adamına göre sözünün ilk anlamı kişiler arasında ayrıcalık gözetmek, ikinci anlamı herkesin yeteneğine uygun davranmaktır. Atasözü ikinci anlama yakındır: davranış kişiye ve duruma göre değişir. Atasözünün tanımı şartlardan söz eder; bu şartların kişiler mi, durumlar mı olduğunu ayırmaz.

Bu atasözü, davranışları içinde bulunulan koşullara uydurmayı öğütler. Elma da alma da diyen kişi de tutumunu ortama göre ayarlar. Biri bir öğüt verir, öteki konuşanın kendi tutumunu birinci kişiyle dile getirir.