Anlamı
1) kişiler arasında ayrıcalık gözeterek; 2) herkesin yeteneğine uygun olarak.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bağlama göre iki farklı anlam taşır. Birincisi, kişiler arasında ayrıcalık gözeterek davranmak; ikincisi ise herkese yeteneğine, durumuna veya kapasitesine uygun biçimde yaklaşmak. İlk anlamda eleştirel bir ton baskındır çünkü haksızlık, kayırma ve eşitsizlik çağrıştırır. İkinci anlamdaysa ölçüye göre davranma, uygun görev verme ve doğru değerlendirme vurgusu vardır. Günlük dilde hangi anlamın öne çıkacağı bağlamdan anlaşılır. Bir kurumun işleri tanıdıklara göre yürütmesi olumsuz anlamla; bir yöneticinin işi kişilerin becerisine göre dağıtması ise olumlu anlamla anlatılabilir. Deyimin gücü, aynı söz içinde hem adaletsizlik riskini hem de uygunluk ilkesini taşımasından gelir. Bu nedenle dikkatli kullanılır. Söylendiğinde hemen şu soru doğar: Burada bir kayırma mı var, yoksa doğru kişiye doğru iş mi veriliyor? İşte deyimin canlılığı da bu ikili anlam geriliminden beslenir.
Örnek Cümleler
- Bu kurumda işler biraz adamına göre yürüyor derler.
- Komşu bu hale bakıp adamına göre diye söylendi.
- Sınav değil de torpil konuşulunca iş adamına göre oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ayrıcalık gözetmeyi ve bir işi kişilerin yeteneğine uygun biçimde düzenlemeyi anlatabilir. Günlük dilde hangi anlamın öne çıkacağı bağlamdan anlaşılır.
Kayırma, torpil, eşitsizlik ve kişiye göre farklı muamele vurgulanır. Bir kurumun işleri tanıdıklara göre yürütmesi olumsuz anlamla; bir yöneticinin işi kişilerin becerisine göre dağıtması ise olumlu anlamla anlatılabilir.
Doğru kişiye doğru işi vermek, kapasiteye uygun davranmak ve yerinde değerlendirme öne çıkar. Bu deyim, bağlama göre iki farklı anlam taşır.