Anlamı
emekli olmak, tekaüde sevk olunmak:
'Sakatlığımı öne sürerek emekliye ayrılmamı isteyebilirim.' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Emekliye ayrılmak, emekli olmak, tekaüde sevk olunmak anlamındadır. Tekaüt, emeklilik için kullanılan eski bir sözcüktür. Sözlük ayrılmak yerine çıkmak fiilini de anar: emekliye çıkmak. Kalıbın öznesi görevini bırakan kişidir; ayrılma kendi isteğiyle de, bir yaş sınırıyla da olabilir. Kalıp bir memurun, bir öğretmenin, bir işçinin ya da bir subayın görevinden emekli olarak ayrılmasını anlatır. Bir sevinç, bir dinlenme beklentisi ya da bir hüzün taşıyabilir. Erken sözüyle birlikte geldiğinde bir hastalığı, bir yorgunluğu ya da bir kırgınlığı düşündürebilir. Kalıp bir veda töreninde, bir aile sohbetinde, bir dilekçede ya da bir kurum duyurusunda geçebilir. Emekli olan kişi bir aylık alır; başka bir işte çalışıp çalışmayacağını tanım söylemez.
Örnek Cümleler
- Otuz yıl öğretmenlik yapan babam geçen ay emekliye ayrıldı ve doğduğu köye yerleşti.
- Emekliye ayrılan polis memuru, ilk iş olarak küçük bir balıkçı teknesi satın aldı.
- Geçirdiği ameliyattan sonra masa başında çalışamayan memur, erken emekliye ayrıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Sakatlığımı öne sürerek emekliye ayrılmamı isteyebilirim. Ayrılma bir sakatlığa dayandırılır ve kişinin kendi isteğine bağlanır. İsteyebilirim sözü bunun yalnız bir olasılık olduğunu, cümlenin söylendiği anda henüz gerçekleşmediğini gösterir.
İzinli çıkmak, izin alarak belli bir süre için bir yerden ayrılmaktır; ayrılık geçicidir. Emekliye ayrılan ise emekli olur, görevinden ayrılır. Biri geçici bir ayrılığın, öteki emekliliğe geçişin kalıbıdır.
Atasözüne göre kişi gençliğinde çalışıp para biriktirmelidir ki yaşlanıp çalışamadığında onunla rahat geçinsin. Emekliye ayrılan kişi için de bu birikim önem kazanabilir. Atasözü bu döneme önceden hazırlanmayı öğütler.