Anlamı
oldu bittiye getirmek.
Detaylı Açıklama
Emrivaki yapmak, oldubittiye getirmek anlamındadır. Emrivaki, olmuş iş, olup bitmiş durum demektir. Kalıp, bir kişinin bir işi karşı tarafın onayını almadan yapıp onu sonuçla karşı karşıya bırakmasını anlatır. Karşı taraf itiraz etse de işi geri döndürmek güçleşmiş, kimi zaman olanaksızlaşmıştır. Kalıp bir aile kararında, bir miras paylaşımında, bir iş anlaşmasında, bir siyasi adımda, bir düğün hazırlığında ya da bir mülk işinde geçebilir. Bir yakınma, bir suçlama ya da bir kızgınlık taşır: bize emrivaki yaptılar. Söz, kararın dışında bırakılmanın verdiği kırgınlığı da taşır; karşı tarafın seçenekleri daralmıştır. Tanım bu davranışın haklı ya da haksız olduğunu söylemez, ama söz bir rahatsızlığı dile getirebilir.
Örnek Cümleler
- Kimseye danışmadan babasından kalan arsayı satan ağabey, kardeşlerine emrivaki yaptı.
- Yönetim, çalışanlara sormadan mesai saatlerini değiştirip sendikaya da emrivaki yaptı.
- Düğün tarihini ailelere sormadan belirleyen genç çift, herkese emrivaki yapmış oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Oldubittiye getirmek, geri dönülmesi güç ya da olanaksız bir durum yaratmaktır; sözlük bu deyimi emrivaki yapmak diye de açıklar. Her ikisi aynı davranışı anlatır. Biri Türkçe bir söyleyişle, öteki eski bir sözcükle kurulur.
Atasözüne göre her şey olup bitmiş, iş işten geçmiştir. Emrivakiye uğrayan kişi de bu durumla karşı karşıyadır: itirazı sonucu değiştirmekte zorlanabilir. Kalıp davranışı, atasözü ardından gelen kabullenişi anlatır.
Özne işi oldubittiye getiren kişidir: bir ağabey, bir yönetim, bir çift. Hedef ise kararın dışında tutulan kişi ya da topluluktur ve -e ekiyle anılır: kardeşlerine emrivaki yaptı. Hedef yine itiraz edebilir; ne var ki karşısında olup bitmiş bir iş durmaktadır.