Anlamı
kişi ihtiyarlar ama gönlü taze kalır, sevgisi eksilmez.
Detaylı Açıklama
Er kocar, gönül kocamaz atasözü, kişinin ihtiyarladığını ama gönlünün taze kaldığını, sevgisinin eksilmediğini söyler. Er burada kişi, insan demektir; kocamak ise yaşlanmak anlamındadır. Atasözü beden ile gönlü karşı karşıya koyar: biri yıllarla yıpranır, öteki tazeliğini korur. Tanımdaki taze sözü, gönlün yıllardan etkilenmediğini anlatır. Sevgisi eksilmez öbeği ise bu tazeliğin sevgiyle ilgili olduğunu gösterir: yaşlı kişi bir eşe, bir torununa, bir dosta ya da bir uğraşa duyduğu bağlılığı yitirmez. Atasözü yaşlı bir kişinin kendi ağzından bir savunma ya da bir gülümseme olarak söylenebilir. Bir başkasının geç yaşta başlayan bir sevgisini anlatırken de kullanılabilir. Kimi zaman yaşlılığı küçümseyen birine verilen bir yanıt olur.
Örnek Cümleler
- Yetmiş yaşındaki dedem, babaannem için hâlâ her sabah bahçeden çiçek topluyor; er kocar, gönül kocamaz.
- Seksenini geçmiş komşumuz Nuri Bey, huzurevinde tanıştığı Saadet Hanım'la evlenmeye karar verdi; er kocar, gönül kocamaz.
- Bastonuyla yürüyen eski öğretmen, emekliliğinde de mektuplarla öğrencilerinin hâlini soruyordu; er kocar, gönül kocamaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bu atasözü aynı tanımla verilir. Vücut kocar diye başlayan söyleyiş yaşlanan şeyi açıkça bedene bağlar. Er kocar diye başlayan söyleyişte ise yaşlanan, kişinin kendisidir; gönül onun içinde ayrı tutulur ve genç kalır.
Sakalına ak düşmek, sakalı ağarmaya başlamak, yaşlanmaktır. Atasözünün er kocar öbeği de bu yaşlanışı anlatır. Ağaran sakal bedenin değiştiğini gösterir; atasözü ise bu değişimin gönle ulaşmadığını, sevginin yerinde kaldığını söyler.
Atasözüne göre gönül sevdiğinden asla vazgeçmez; bir buyruk da onu döndüremez. Er kocar, gönül kocamaz ise gönlün yıllara direndiğini söyler. Biri bir emre, öteki zamana karşı duran bir gönülden söz eder.