Deyim

Erkân Göstermek Ne Demek?

Anlamı

yolunu yordamını öğretmek:
'Bize yol aç, erkân göster; yollar aç bize de, biz de adam sırasına girelim.' -K. Korcan.

Detaylı Açıklama

Erkân göstermek, yolunu yordamını öğretmek anlamındadır. Erkân, bir işin, bir topluluğun ya da bir törenin uyulan kuralları, usulleridir. Göstermek fiili bu kuralların sözle ya da örnek olarak aktarılmasını anlatır. Tanımdaki yol yordam öbeği, işin yalnız bilgisini değil, nasıl yapılacağını, kime nasıl davranılacağını da kapsar. Erkân gösteren bir usta, bir yaşlı, bir öğretmen ya da bir kurumun eskisi olabilir; o, işe ya da çevreye yeni gelene yol gösterir. Kalıp bir işe, bir mesleğe, bir topluluğa ya da bir çevreye yeni katılan kişinin durumunu anlatabilir. Emir kipiyle bir rica olarak da kurulabilir. Kalıp bir yardımı da taşır: erkân gösteren kişi, karşısındakinin yeni ortamda yolunu bulmasını kolaylaştırır.

Örnek Cümleler

  1. Fabrikaya yeni giren gence ustabaşı ilk hafta erkân gösterdi; makineleri, vardiya düzenini ve işçilerin teamüllerini anlattı.
  2. Köye gelin gelen genç kadına kayınvalidesi erkân gösterdi; kime nasıl el öpüleceğini, sofraya ne zaman oturulacağını öğretti.
  3. Meclise ilk kez giren milletvekiline kıdemli bir arkadaşı erkân gösterip kürsüye çıkmanın usulünü anlattı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Bize yol aç, erkân göster; yollar aç bize de, biz de adam sırasına girelim. Konuşanlar kendilerine yol açılmasını ve usulün öğretilmesini ister. Amaçları adam sırasına girmek, yani toplumda saygın bir yer edinmektir.

Akıl öğretmek, birine nasıl davranacağını göstermek, yol göstermek, akıl vermektir; tek bir duruma yönelik de olabilir. Erkân göstermek ise bir işin ya da bir çevrenin yerleşik usullerini öğretmeyi anlatır. Biri bir öğüdü, öteki bir kurallar düzenini aktarır.

Atasözüne göre kişi tek başına ne kadar çalışırsa çalışsın, işin inceliklerini bir bilenden öğrenirse o işi daha çabuk ve kolay yapabilir. Erkân gösteren, atasözündeki o bilendir. Atasözü öğrenenin kazancını, kalıp ise öğretenin emeğini anlatır.