Anlamı
yapacakları işe erken başlayanlar kazançlı olurlar.
Detaylı Açıklama
Erken kalkan yol alır, er evlenen döl alır atasözü, yapacakları işe erken başlayanların kazançlı olacağını söyler. Kalkan yerine çıkan da denir. Atasözü iki erkenliği yan yana koyar: sabah erken kalkıp yola çıkan yolcu çok yol alır, genç yaşta evlenen de çocuk sahibi olur. Er burada erken demektir; döl ise çocuk, soy anlamındadır. Alır sözü iki öbekte de yinelenir ve atasözüne bir ritim verir. Tanım iki örneği tek bir ilkeye bağlar: hangi iş olursa olsun, erken başlayan kazanır. Atasözü bir yolculuk hazırlığında, bir iş kurma kararında ya da evlilik yaşı konuşulurken söylenebilir. Bir öğüt olarak da, kazanılmış bir sonucu yorumlarken de duyulabilir.
Örnek Cümleler
- Şafakla yola çıkan kervan, öğle sıcağı basmadan bir sonraki kasabaya ulaştı; erken kalkan yol alır, er evlenen döl alır.
- Yirmi yaşında evlenen dedemiz, elli yaşına geldiğinde torun sahibi olmuştu; erken kalkan yol alır, er evlenen döl alır.
- Fidanlarını herkesten önce diken çiftçi, ilk ürünü pazara o çıkarıp iyi fiyat aldı; erken kalkan yol alır, er evlenen döl alır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Erken kalktım işime ile başlayan atasözü erkenliği yalnız işe bağlar ve kazancı aşa katılan şekerle tatlandırır; konuşanın kendi deneyimi gibi kurulur. Erken kalkan yol alır ise erkenliği iş ile sınırlamaz; yolculuğa ve evliliğe de taşır, kazancı yol ve döl olarak gösterir.
Atasözüne göre yolculuğa gece değil, sabah erken çıkılmalıdır. Erken kalkan yol alır da sabah yola koyulanın çok yol alacağını söyler. Biri ne zaman yola çıkılmayacağını, öteki erken çıkmanın kazancını gösterir.
Tavuk gibi, erken yatıp uyuyan kimse için söylenir. Akşam erken yatan, sabah da erken kalkabilir. Deyim bir uyku düzenini, atasözü ise erken başlamanın kazancını anlatır; erken yatmak, erken kalkmayı kolaylaştıran bir alışkanlık olabilir.