Anlamı
yanlış yapan kimse, yanlışı yine kendisi düzeltir.
Detaylı Açıklama
Eşeği dama çıkaran yine kendi indirir atasözü, yanlış yapan kimsenin yanlışı yine kendisinin düzelteceğini söyler. Görüntü bir köy evinden gelir: dama çıkarılan eşeği oradan indirmek, onu oraya çıkaranın işidir. Atasözü bir yandan bir sorumluluk ilkesi koyar, öte yandan bir uyarı taşır: kişi düşünmeden bir işe girişirse sonucunu da kendisi taşır. Tanımdaki yine sözü, düzeltmenin başkasına bırakılamayacağını gösterir. Atasözü bir borç, bir söz, yanlış bir karar ya da bir tartışmanın ardından söylenebilir. Konuşan, hatayı yapanın düzeltme işini başkasına bırakmamasını ister; yardım alması bunu değiştirmez. Bir sitem ya da bir öğüt olarak duyulabilir. Atasözü düzeltmeyi yapılan işin bir devamı olarak görür. Kimi zaman kişi kendi hatasını üstlenirken de bu atasözüne başvurur.
Örnek Cümleler
- Yanlış adresle gönderilen davetiyeleri hazırlayan Selim, bütün konukları tek tek arayıp doğru adresi verdi; eşeği dama çıkaran yine kendi indirir.
- Kardeşini babasına haksız yere şikâyet eden Elif, sonunda gidip gerçeği kendisi anlattı; eşeği dama çıkaran yine kendi indirir.
- Hesap tablosundaki hatasıyla bütün raporu bozan muhasebeci, hafta sonu çalışıp hepsini yeniden hazırladı; eşeği dama çıkaran yine kendi indirir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Islah etmenin ilk anlamı, iyi bir duruma getirmek, iyileştirmek, düzeltmektir. Eşeği damdan indirmek de yapılan yanlışı ıslah etmektir. Deyim düzeltmenin kendisini, atasözü ise bu düzeltmenin kime düştüğünü anlatır.
Kendi düşen ağlamaz, kendi zararına kendisi neden olanın yakınmaya hakkı olmadığını söyler. Eşeği dama çıkaran da yanlışın sahibidir; yakınmak yerine onu düzeltmelidir. Biri sızlanmayı yasaklar, öteki onarmayı bir görev sayar.
Atasözüne göre herkes kendi davranışlarından sorumludur, herkes hatasının cezasını kendisi çeker. Eşeği dama çıkaran kişi de hatasının yükünü taşır; bu atasözü ondan işi düzeltmesini bekler. Biri sonuca katlanmayı, öteki sonucu onarmayı öne çıkarır.