Anlamı
her zaman aynı durumda kalan, hiç değişikliğe uğramayan:
'Benim aylığım eşeğin kuyruğu gibi ne kısalır ne uzar.' -M. İzgü.
Detaylı Açıklama
Eşeğin kuyruğu gibi, her zaman aynı durumda kalan, hiç değişikliğe uğramayan anlamında bir benzetmedir. Görüntü eşeğin kuyruğundan gelir: kuyruğun boyu yıllar geçse de değişmez. Kalıp bir aylığı, bir makamı, bir fiyatı, bir alışkanlığı ya da bir kişinin durumunu niteleyebilir. Değişmezlik burada bir övgü değildir; konuşan, ilerlemeyen bir durumdan yakınır. Tanımdaki her zaman ve hiç sözleri, değişmezliğin sürekli ve eksiksiz olduğunu vurgular. Kalıp bir zam beklentisinin, bir terfi umudunun ya da bir düzelme isteğinin boşa çıktığı anlarda söylenebilir. Bir alay, bir sitem ya da bir kabulleniş taşıyabilir. Kalıp bir sıfat gibi bir adı niteler ya da gibi olmak biçiminde yüklem olur.
Örnek Cümleler
- Beş yıldır zam almayan memurun maaşı eşeğin kuyruğu gibi aynı kalmıştı.
- Mahallenin yolu her seçimde vaat edildiği hâlde eşeğin kuyruğu gibi hep o çukurlu hâliyle duruyordu.
- Yıllardır kendini geliştirmeyen ustanın bilgisi eşeğin kuyruğu gibiydi; yeni makineleri bir türlü öğrenemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Benim aylığım eşeğin kuyruğu gibi ne kısalır ne uzar. Değişmeyen şey konuşanın aylığıdır. Ne kısalır ne uzar öbeği benzetmeyi açar: aylık azalmaz ama artmaz da; konuşan bu durağanlıktan yakınır.
Kösenin sakalı gibi, her zaman olduğu gibi kalan, değişikliğe uğramayan demektir; köse, sakalı çıkmayan ya da pek seyrek çıkan erkektir. İki benzetme de değişmezliği bir beden görüntüsüyle anlatır: biri hiç uzamayan bir sakalı, öteki boyu sabit bir kuyruğu.
Bu söz, durumunda, çalışmasında hiçbir gelişme görülmeyen kimseler için kullanılır ve benzetmeyi sonuna kadar açar. Eşeğin kuyruğu gibi ise yalnız benzetmeyi verir ve bir aylığı, bir yolu ya da bir alışkanlığı da niteleyebilir. Biri kişiye, öteki her türlü duruma uygulanır.