Anlamı
hiçbir belirti, iz olmamak:
'Bir şirretleşmiş ki dünkü saygısından eser kalmamıştı.' -A. Kabaklı.
Detaylı Açıklama
Eser kalmamak, hiçbir belirti, iz olmamak anlamındadır. Eser burada iz, belirti demektir; bir şeyin geride bıraktığı işaret anlamına gelir. Kalıp bir şeyin bütünüyle ortadan kalktığını, ondan küçük bir kalıntının bile bulunmadığını anlatır. Yok olan soyut bir şey olabilir: bir saygıdan, bir sevgiden, bir umuttan ya da bir alışkanlıktan eser kalmayabilir; dil bilgisi öznesi ise eser sözcüğüdür. Somut bir şey için de söylenebilir: yangından sonra evden eser kalmadı. Kalıp ayrılma ekiyle kurulur: neden eser kalmadığı -den ekiyle belirtilir. Tanımdaki hiçbir sözü, yok oluşun eksiksiz olduğunu vurgular. Kalıp bir değişimi, bir kaybı ya da bir hayal kırıklığını anlatırken geçebilir; bir şaşkınlığı da taşıyabilir. Konuşan, eskiden var olan şeyle bugünkü boşluğu karşılaştırır.
Örnek Cümleler
- Gece boyu süren fırtınadan sonra kumsalda kurdukları çadırdan eser kalmamıştı.
- Terfi aldıktan sonra kibirlenen arkadaşında eski alçak gönüllülüğünden eser kalmadı.
- Yıllar süren bakımsızlıkla eski konağın bahçesindeki gül fidanlarından eser kalmamıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Bir şirretleşmiş ki dünkü saygısından eser kalmamıştı. Kişinin dün gösterdiği saygı bütünüyle yok olmuştur. Şirretleşmek, kavgacı ve huysuz olmaktır; bu değişim eski saygıdan hiçbir iz bırakmamıştır.
Eriyip gitmek, yok olmaktır ve bir sürecin sonunu anlatır. Eser kalmamak ise bu sürecin ardından görülen boşluğu bildirir: geride hiçbir iz yoktur. Biri yok oluşun kendisini, öteki yok oluştan sonraki durumu öne çıkarır.
Atasözüne göre gönül yarası kapansa da unutulmaz; çivi çıksa bile deliği kalır. Orada bir iz kalıcıdır. Eser kalmamak ise izin de silindiği bir durumu anlatır. Biri kalan izi, öteki izin yokluğunu gösterir.