Anlamı
1) herhangi bir konuyu doyasıya yaşayarak belli bir olgunluğa ulaşmak:
'Sevginin, merhametin eşiğini atlayanlar, ızdırabın gömleğini de kendiliğinden giyinirler.' -A. H. Tanpınar. 2) engelleri aşmak, zorlukları yenmek.
Detaylı Açıklama
Eşik atlamak iki anlamda kullanılır. Birincisi, herhangi bir konuyu doyasıya yaşayarak belli bir olgunluğa ulaşmaktır. İkincisi engelleri aşmak, zorlukları yenmektir. Eşiğini atlamak biçimi de kullanılır. Görüntü bir kapı eşiğinden gelir: eşik bir yerden ötekine geçişin sınırıdır; onu atlayan kişi yeni bir alana adım atmıştır. İlk anlamda geçilen sınır bir deneyimdir: kişi bir duyguyu, bir acıyı ya da bir tutkuyu sonuna kadar yaşar ve ondan olgunlaşarak çıkar. İkinci anlamda eşik bir engeldir ve atlamak onu aşmaktır. Kalıp bir gençlikten yetişkinliğe geçişi, bir sanatçının olgunlaşmasını ya da bir girişimcinin zor bir dönemi geride bırakmasını anlatabilir. İki anlamda da kalıp bir ilerlemeyi, bir aşamanın tamamlanmasını bildirir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca hasta annesine bakan Leyla, sevginin ve sabrın eşiğini atlayarak bambaşka bir olgunluğa ulaştı.
- İlk iki yılında büyük borçlarla boğuşan küçük şirket, üçüncü yılında eşik atlayıp kâra geçti.
- Sakatlığından sonra yeniden yürümeyi öğrenen atlet, bu zor eşiği atlayıp yeniden piste çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Sevginin, merhametin eşiğini atlayanlar, ızdırabın gömleğini de kendiliğinden giyinirler. Kalıp burada ilk anlamdadır: sevgiyi ve merhameti doyasıya yaşayanlar bir olgunluğa ulaşır. Yazara göre bu olgunluk, acıyı da kendiliğinden üstlenmeyi getirir.
Gömlek eskitmek, deneyim kazanmış olmaktır; tanımı bunun ne kadar sürede olduğunu söylemez. Eşik atlamak ise deneyimin belli bir sınırı aşıp bir olgunluğa dönüştüğü anı anlatır. Biri birikimi, öteki bir aşamadan ötekine geçişi öne çıkarır.
Engel tanımamak, her türlü zorluğa karşın başarılı olmaktır. Eşik atlamanın ikinci anlamı da engelleri aşmak, zorlukları yenmektir. Biri başarıyı da tanımına katar, öteki engelin aşılmasında kalır; ikisi de bir azmi düşündürür.