Deyim

Esir Almak Ne Demek?

Anlamı

1) tutsak etmek; 2) alıkoymak, meşgul etmek.

Detaylı Açıklama

Esir almak iki anlamda kullanılır. Birincisi tutsak etmektir: savaşta ya da bir çatışmada düşman askerini, bir kaçağı ya da bir rehineyi ele geçirip elde tutmak. İkincisi alıkoymak, meşgul etmektir: bir iş, bir duygu ya da bir kişi birini öyle sarar ki o kişi başka bir şeye vakit ayıramaz. İkinci anlam mecazdır ve ilkine dayanır: esir alınan kişi nasıl serbest değilse, bir işe ya da bir düşünceye kapılan kişi de serbestçe davranamaz. Kalıbın nesnesi kişidir. İlk anlam bir savaş anlatısında, bir haber metninde ya da bir romanda; ikincisi gündelik konuşmada, bir şakada ya da bir aşk anlatısında geçebilir. Kalıp ilk anlamda bir güç gösterisini, ikinci anlamda bir kapılmayı anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Sınır karakoluna baskın düzenleyen birlik, düşman askerlerinden on ikisini esir aldı.
  2. Yeni çıkan bilgisayar oyunu bütün yaz tatili boyunca çocukları esir aldı; kimse bahçeye çıkmadı.
  3. Hafta sonu ziyarete gelen kuzenleri, Elif'i sabahtan akşama dek esir aldı; ödevlerine hiç bakamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Esir etmenin ilk anlamı tutsak durumuna getirmek, ikinci anlamı mecaz olarak alıkoymak, meşgul etmektir. Esir almanın iki anlamı da bunlarla örtüşür. İki kalıp aynı işi görür; yalnız birinde almak, ötekinde etmek yardımcı fiili kullanılır.

Teslim almanın ikinci anlamı tutsak almaktır ve esir almanın ilk anlamıyla örtüşür. Bu deyimde karşı tarafın kendini teslim etmesi, bir boyun eğiş düşünülür; esir almak ise ele geçirmenin kendisini anlatır.

Atasözüne göre birinin düşkünlüğünden yararlanarak ondan öç almak doğru değildir. Esir alınan kişi de düşkün durumdadır; ona kötü davranmak bu öğüde aykırı düşer. Atasözü bir insanlık ölçüsü koyar, kalıp ise yalnızca tutsak etme eylemini anlatır.