Anlamı
1) tutsak durumuna getirmek:
'Beni bir takım vahşi çapulcular esir edip sımsıkı bağladıkları hâlde memleketlerine götürdüler.' -N. F. Kısakürek. 2) mec. alıkoymak, meşgul etmek.
Detaylı Açıklama
"Esir etmek" deyimi, birini tutsak durumuna getirmek anlamında kullanılır; mecaz olarak ise bir şeyi ya da duyguyu kişinin zihnini bütünüyle meşgul edecek kadar onu etkisi altına almak için söylenir. Somut anlamında fiziksel özgürlüğün kısıtlanması vardır. Mecaz anlamında ise insanın aklının, kalbinin ya da dikkatinin kuvvetli bir etki tarafından alıkonulması söz konusudur. Bu çift yönlü yapı, deyimi hem tarihî hem duygusal anlatılarda kullanışlı kılar. Deyim, iradenin başkasının eline geçmesini ya da zihnin tek bir etki tarafından tutulmasını aynı kök fikir etrafında birleştirir. Kısacası esir etmek, özgürlüğü elden almak ya da bir kişiyi güçlü bir etki altına sokarak onun yönünü belirlemek anlamlarını bir arada taşıyan köklü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Vahşi çapulcular onu esir etti, ellerini sımsıkı bağlayıp götürdüler.
- O sesin kalbini bir anda esir ettiğini açıklayamıyordu.
- Yeni düşünce tarzı gençlerin zihnini esir edecek derecede etkili oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü özgürlüğün kaybı yalnız bedensel olmayabilir; duygu ve düşünce alanında da benzer bir teslim olma yaşanabilir. Deyim bu iki alanı aynı güçlü imge altında toplar.
Anlam bakımından çok yakındırlar; ikisi de tutsak hâle getirmeyi anlatır. Esir etmek bazen duygusal ve mecaz kullanımlarda biraz daha geniş alana yayılabilir burada.
Savaş hikâyelerinde, aşk anlatılarında, güçlü bir fikrin ya da müziğin insanı etkilediği metinlerde öne çıkar. Çünkü hepsinde teslim alma duygusu belirgindir burada.