Deyim

Esir Etmek Ne Demek?

Anlamı

1) tutsak durumuna getirmek:
'Beni bir takım vahşi çapulcular esir edip sımsıkı bağladıkları hâlde memleketlerine götürdüler.' -N. F. Kısakürek. 2) mec. alıkoymak, meşgul etmek.

Detaylı Açıklama

Esir etmek iki anlamda kullanılır. Birincisi tutsak durumuna getirmektir: bir kişi ya da bir grup, birini ele geçirip özgürlüğünü elinden alır. İkincisi mecazdır: alıkoymak, meşgul etmek. Bir düşünce, bir tutku, bir iş ya da bir alışkanlık kişiyi esir edebilir; kişi ondan kurtulamaz, başka bir şeyle ilgilenemez. İlk anlamda öznesi bir kişi ya da bir güçtür; ikinci anlamda bir duygu ya da bir iş de özne olabilir. Kalıp bir korsan hikâyesinde, bir savaş anlatısında ya da bir aşk şiirinde geçebilir. İkinci anlamda bir yakınma da taşıyabilir: kişi kendisini bir şeyin esiri olmuş gibi hisseder. Kalıpta esir edilen özgürlüğünü yitirmiştir; esir edenin kim olduğunu bağlam söyler.

Örnek Cümleler

  1. Korsanlar, limana yaklaşan ticaret gemisinin tayfalarını esir edip adaya götürdü.
  2. Yeni başladığı roman, genç öğretmeni bütün hafta sonu esir etti; kitabı bitirmeden masadan kalkmadı.
  3. Yıllardır süren kumar tutkusu, onu ailesinden uzaklaştıracak kadar esir etmişti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Beni bir takım vahşi çapulcular esir edip sımsıkı bağladıkları hâlde memleketlerine götürdüler. Kalıp burada ilk anlamdadır: konuşan tutsak durumuna getirilmiş, bağlanıp götürülmüştür. Çapulcular sözü, konuşanın tutsak edenleri yağmacı olarak gördüğünü gösterir.

Esir düşmek, tutsak olmaktır ve yakalanan kişiyi anlatır. Esir etmekte ise eylemi yapan, ele geçiren taraftır. Aynı olay iki yönden aktarılır: biri yakalananın, öteki yakalayanın gözünden; aradaki fark fiilin yönündedir.

Rehin almak, bir anlaşmanın ya da bir isteğin yerine getirilmesini sağlamak için bir kimseyi alıkoymaktır; tutma bir amaca bağlıdır ve geçicidir. Esir etmenin tanımı ise yalnız tutsak durumuna getirmektir; bir amaç ya da bir anlaşma anmaz. Biri alıkoymayı bir isteğe bağlar, öteki tutsaklığın kendisini anlatır.