Anlamı
yenisi eskisinin yerini doldurabilmek, yokluğunu sezdirmemek.
Detaylı Açıklama
Eskisini aratmamak, yenisi eskisinin yerini doldurabilmek, yokluğunu sezdirmemek anlamındadır. Kalıbın öznesi yeni gelen kişi ya da şeydir; eskisi ise onun yerini aldığı öncekidir. Aratmak, birinin yokluğunu hissettirmektir; kalıbın olumsuz biçimi bu yokluğun bir eksiklik olarak duyulmadığını anlatır. Gideni yine de sevgiyle anan olabilir. Tanımın iki parçası birbirini tamamlar: yerini doldurmak bir işin aksamadan sürmesini, yokluğunu sezdirmemek ise gidenin eksikliğinin hissedilmemesini anlatır. Kalıp yeni bir öğretmeni, yeni bir aşçıyı, emekli olan bir ustanın yerine gelen çırağı ya da eskisinin yerine alınan bir arabayı anlatabilir. Bir iş yerinde, bir okulda, bir takımda ya da bir evde geçebilir; değişimin yaşandığı bir yerde yeni geleni değerlendirmek için kullanılır. Bir övgü taşır; kimi zaman da bir dilek olarak söylenir: umarım eskisini aratmaz.
Örnek Cümleler
- Emekli olan aşçının yerine gelen genç kadın ilk haftadan eskisini aratmadı; lokantanın müdavimleri hiçbir fark sezmedi.
- Yeni teknik direktör, ilk sezonunda takımı kupaya taşıyınca eskisini aratmadı.
- Eski arabasını satıp ikinci el bir minibüs alan çiftçi, yeni aracın yükü rahatça taşımasına sevindi; minibüs eskisini aratmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gelen gideni aratır, beğenmediğimiz bir kişinin yerine öyle birisi gelir ki eskisini aratır der. Atasözünde yeni gelen eskisinden kötüdür ve gideni özletir. Eskisini aratmamakta ise yeni gelen, gidenin yerini doldurur ve eksikliği hissedilmez.
Yerini almak, yalnız yerine geçmektir; yeni gelenin başarılı olup olmadığı hakkında bir şey söylemez. Eskisini aratmamak ise yerine geçmenin yanı sıra bu yeri iyi doldurmayı da anlatır. Biri bir değişimi, öteki o değişimin başarısını bildirir.
Halef selef olmak, biri ötekinin makamını almak, yerine geçmektir; deyim iki kişiyi önce gelen ve sonra gelen olarak birbirine bağlar. Eskisini aratmamak bu ilişkinin bir değerlendirmesidir: sonra gelen, önce geleni aratmamıştır. Deyim kişiler için, kalıp kişiler ve nesneler için kullanılabilir.