Anlamı
kebap çok pişirilmemeli, genç de hareketli ve canlı olmalıdır.
Detaylı Açıklama
Et kanlı gerek, yiğit canlı atasözü iki öğüdü birlikte verir: kebap çok pişirilmemeli, genç de hareketli ve canlı olmalıdır. Sözün iki yarısı bir ses oyununa dayanır: kanlı ve canlı sözcükleri birbirine çok yakın söylenir. İki yarı da gerek sözüne bağlanır; ikinci yarıda bu söz tekrarlanmaz, ama anlamda yerini korur. İlk yarı mutfaktan, ikinci yarı insan hayatından bir ölçü verir. Kanlı et, fazla pişirilmeden ateşten alınmış ettir; atasözü kebabın böyle olmasını yeğler. Yiğit ise genç, güçlü kişi demektir; atasözü ondan kıpır kıpır bir canlılık bekler. Söz bir sofrada kebap ısmarlanırken de, uyuşuk davranan bir genci harekete geçirmek için de söylenebilir. İki öğüt birbirine bağlanır: et de genç de diriliğini korumalıdır.
Örnek Cümleler
- Mangalın başındaki amca, şişleri içi pembe kalacak kadar az pişirip tabağa koydu; et kanlı gerek, yiğit canlı.
- Pazar sabahı öğlene kadar yatan torununu yataktan kaldıran dede, onu bahçeye odun kırmaya gönderdi; et kanlı gerek, yiğit canlı.
- Mahallenin gençleri futbol turnuvası için sabahın köründe sahaya koşunca yaşlı bakkal keyifle gülümsedi; et kanlı gerek, yiğit canlı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Alı alına, moru moruna, sağlıklı, kanlı canlı olan kişiyi niteler. Atasözünün istediği canlı yiğit de böyle görünür: yüzünde sağlık, hareketinde dirilik vardır. Söz bir görünüşü, atasözü bir davranışı öne çıkarır.
Kelle kulak yerinde deyiminin ilk anlamı, kanlı canlı ve iri yapılı olandır. Atasözündeki yiğit de canlı olmalıdır; deyim bu canlılığa bir iri yapı ekler. Atasözü yiğitten hareket beklerken deyim onun görünüşünü niteler.
Yiğit lakabıyla anılır, yiğidin kazandığı ünle tanındığını söyler. Ün yiğidin yaptıklarından gelir; bu da onun hareketli ve canlı olmasıyla ilişkilendirilebilir. Et kanlı gerek atasözü yiğitten canlılık bekler, öteki atasözü bu canlılığın ardından gelebilecek ünü anlatır.