Anlamı
kendisini engelleyecek kimse olmamak:
'Vaktiyle etrafı boş bulduğu için mistik sıfatını takınmak istemişti.' -A. H. Çelebi.
Detaylı Açıklama
Etrafı boş bulmak, kendisini engelleyecek kimse olmamak anlamındadır. Etraf burada kişinin çevresidir: onu izleyen, gerektiğinde ona karşı çıkacak olanlar. Boş bulmak ise o çevrede kendisini engelleyecek birini görmemektir; çevrede başka insanlar bulunabilir. Bulmak fiili, kişinin bu durumu kendisinin fark ettiğini düşündürür. Kalıp bir davranışın gerekçesi olarak kurulabilir: etrafı boş bulduğu için. Tanım engelin yokluğunu bildirir; kişinin bu fırsatla ne yaptığı cümlenin geri kalanında söylenir. Kalıp bir yöneticinin yokluğunda keyfine göre davranan bir çalışanı, öğretmenin çıktığı bir sınıfı ya da rakipsiz kalmış bir tüccarı anlatabilir. Böyle bir anlatımda kalıp konuşanın bir sitemini, bir alayını ya da bir uyarısını taşıyabilir. Etrafı sözündeki ek belirtme ekidir; konuşan kendisi için de etrafı boş buldum der.
Örnek Cümleler
- Patron iki haftalığına yurt dışına gidince etrafı boş bulan şef, öğleden sonraları dükkânı erkenden kapattı.
- Öğretmen sınıftan çıkınca etrafı boş bulan Can, tahtaya arkadaşının karikatürünü çizdi.
- Kasabadaki öteki fırın kapanınca etrafı boş bulan fırıncı, ekmeğin fiyatını iki katına çıkardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümle şöyledir: Vaktiyle etrafı boş bulduğu için mistik sıfatını takınmak istemişti. Kişi, kendisini engelleyecek kimse olmadığından kendine bir sıfat yakıştırmaya kalkmıştır. İçin sözü kalıbı bir gerekçeye dönüştürür; vaktiyle sözü ise bu fırsatın geçmişte kaldığını düşündürür.
Meydanı boş bulmak, kendisini engelleyecek kimse görmeyerek aşırı davranışlarda bulunmaktır. Deyimin tanımı engelin yokluğuna bir sonuç ekler: kişi aşırıya kaçar. Etrafı boş bulmak ise engelleyecek kimsenin olmadığını bildirir; kişinin bundan sonra ne yaptığını söylemez.
Bu atasözü, kendisine engel olacak, karşı çıkacak kimse olmadığı için istediği gibi davranan birini anlatır. Köpeksiz köyde yürüyen kişi kendini koruyacak bir çomağa gerek duymaz. Etrafı boş bulmak da engelin olmadığını söyler; atasözü buna kişinin istediği gibi davranmasını ekler.