Anlamı
'çok zaman önce' anlamında bir tekerleme.
Detaylı Açıklama
"Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde" sözü, masal başlangıcı olarak kullanılan geleneksel bir tekerlemedir. Buradaki amaç gerçek bir bilgi vermek değil, dinleyeni gündelik zamandan çıkarıp masal zamanına taşımaktır. Saçma gibi görünen ses uyumu ve imkânsızlık duygusu, masal dünyasının olağan dışı kapısını aralar. Çocukluk anlatıları, meddah geleneği ve sözlü kültür bu kalıbı canlı tutmuştur. Söz bu yüzden anlamdan çok atmosfer kurar. Kısacası bu tekerleme, dinleyeni gerçek dünyanın ölçülerinden çıkarıp hayal ve masal düzenine sokan büyülü bir başlangıç ifadesidir.
Örnek Cümleler
- Nine söze evvel zaman içinde, kalbur saman içinde diye başlayınca çocuklar hemen sustu.
- Masal kitabı, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde tekerlemesiyle eski anlatı havasını kuruyordu.
- Meddah, evvel zaman içinde, kalbur saman içinde diyerek herkesi başka bir zamana taşıdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gerçekliği anlatmak yerine dinleyeni masalın olağan dışı evrenine hazırlamak için kullanılır. Asıl işlevi bilgi vermek değil, kapı açmaktır.
Masal dili günlük mantığın dışına çıkarak hayal alanını genişletir. Kalbur ve saman birlikteliği de bu olağandışılığı sezdirmek için vardır.
Masal anlatılarında, çocuk kitaplarında, sahne metinlerinde ve nostaljik sözlü kültür örneklerinde yaşamaya devam eder. Özellikle çocuklara hikâye anlatılırken giriş cümlesi olarak sıkça tercih edilir.