Atasözü

Bir Varmış bir Yokmuş Ne Demek?

Anlamı

masal gibi geçip gitmiş, artık hayal olmuş.

Detaylı Açıklama

Bu söz, bir şeyin masal gibi geçip gittiğini, artık hayal olduğunu anlatır. Geçip giden bir dönem, bir mutluluk, bir zenginlik ya da bir dostluk olabilir. Söz bir özlemi ya da bir iç çekişi taşıyabilir. Konuşan geçmişe bakar ve onun gerçek olup olmadığından bile emin olamayacak kadar uzak düştüğünü sezdirir. Söz bir anı anlatısının sonunda, bir fotoğrafa bakarken ya da eski bir mahalleyi gezerken söylenebilir. Bu mecaz kullanımda söz, geçmişte kalan bir durumu tek bir cümleyle özetler. Söz bir kentin, bir mahallenin ya da bir sülalenin geçmişini anlatabilir. Hayal olmak burada yalnızca hatıralarda yaşamak demektir. Geçmiş burada hem yakın hem de erişilmez görünür.

Örnek Cümleler

  1. Dedemin anlattığı o kalabalık bayram sofraları şimdi bir varmış bir yokmuş.
  2. Çocukluğumuzun geçtiği bahçeli evler yıkılıp yerine siteler yapıldı; o günler bir varmış bir yokmuş.
  3. Bir zamanlar kasabanın en zengin ailesiydiler, şimdi o konak da, o servet de bir varmış bir yokmuş.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

İki sözcük birbirinin karşıtıdır: biri bir şeyin olduğunu, öteki olmadığını söyler. Kalıp ikisini birlikte anarak geçmişteki bir şeyin hem gerçek olduğunu hem de artık kaybolduğunu anlatır. -miş eki de olanı uzak bir anlatı gibi sunar.

Av avlanmış, tav tavlanmış, olanın olduğunu, iş işten geçtiğini ve artık yapacak bir şey kalmadığını söyler. Bir varmış bir yokmuş ise geçip gidenin bir hayale dönüştüğünü anlatır. Biri çaresizliği, öteki geçmişin uzaklığını öne çıkarır.

Hüzün taşıyabilir. Konuşan güzel bir dönemin geride kaldığını kabul eder. Ama söz kötü bir dönemin bittiğini anlatırken bir rahatlamayı da taşıyabilir: o sıkıntılı yıllar artık bir varmış bir yokmuş.