Anlamı
okunan bir şeyi olduğu gibi, bozmadan anlatmak.
Detaylı Açıklama
Ezbere anlatmak, okunan bir şeyi olduğu gibi, bozmadan anlatmak anlamındadır. Tanım anlatılan şeyin önce okunmuş olmasını ister: bir kitap, bir mektup, bir haber ya da bir ders konusu. Olduğu gibi ve bozmadan sözleri anlatıcının metne bir şey katmadığını, ondan bir şey eksiltmediğini gösterir. Ezbere sözü burada anlatımın bellekteki metne sadık kaldığını düşündürür. Kalıp bir öğrencinin okuduğu konuyu sınıfa aktarmasını, bir tanığın okuduğu bir belgeyi mahkemede söylemesini ya da bir torunun dedesine gazetedeki haberi anlatmasını anlatabilir. Bu anlatım takdir edilebilir: anlatıcı okuduğunu eksiksiz aktarmıştır. Eleştirilebilir de: anlatıcı metne kendi yorumunu katmamıştır. Kalıbın öznesi anlatan kişidir; dinleyen yönelme ekiyle anılabilir: sınıfa ezbere anlattı.
Örnek Cümleler
- Tarih dersinde okuduğu bölümü ezbere anlatan Emre, öğretmeninden tam not aldı.
- Gazetede okuduğu haberi babaannesine ezbere anlatan torun, tek bir ayrıntıyı bile atlamadı.
- Mahkemede tanık, okuduğu mektubu ezbere anlatınca hâkim metnin aslını getirtip karşılaştırdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Noktasına virgülüne dokunmadan, olduğu gibi, hiçbir müdahale olmadan anlamındadır. Ezbere anlatmanın tanımında da aynı sadakat vardır. Deyim bir metnin en küçük işaretlerine bile dokunulmadığını, kalıp ise okunanın bozulmadan aktarıldığını öne çıkarır.
Ezberden okuyan kişi önceden belleğine aldığı bir metni bakmadan söyler; söylenenin metne uyup uymadığını o tanım belirtmez. Ezbere anlatan kişi ise okuduğu bir şeyi kendi ağzından aktarır; tanım bunun bozmadan yapılmasını ister. Biri bir metni seslendirmeyi, öteki okunanı aktarmayı anlatır.
Bu atasözü, bir sözü dinleyenlerin kimi zaman onu söyleyenin aklından geçirmediği bir anlamda anlayabileceğini söyler: söz yaş deri gibi her yana çekilebilir. Ezbere anlatan kişi ise okunanı bozmadan aktarır; ama söz değiştirilmeden aktarılsa da dinleyen onu başka türlü anlayabilir. Atasözü dinleyenin payını, kalıp anlatanın sadakatini anlatır.