Anlamı
etkisi olmamak, işe yaramamak, yararlı olmamak:
'Hekimler epeyce çalıştılar, ilaç verdiler, kan aldılar ise de fayda etmedi.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Fayda etmemek, bir çabanın, ilacın, öğüdün, müdahalenin ya da yöntemin işe yaramaması, beklenen yararlı sonucu vermemesi anlamında kullanılır. Kaynak cümlede olduğu gibi hekimlerin bütün uğraşısına rağmen sonucun değişmemesi, bu sözün çaresizlik boyutunu da görünür kılar. Deyim yalnız olumsuz sonucu bildirmez; çoğu zaman denenmiş yolların tükenişini de hissettirir. Bu nedenle sağlık, eğitim, ilişki, teknik arıza ve gündelik çözüm arayışlarında çok sık kullanılır. Sözün etkisi, sonucu kısa ve sert biçimde kapatmasındadır. Emek verilmiş, bir şey denenmiş ama beklenen yarar doğmamıştır. Böylece umut ile sonuç arasındaki boşluk tek kalıpla anlatılır. Başarısız müdahalenin yarattığı moral kırıklığını da içinde taşır. Bu yüzden sonuç alamamanın yarattığı yorgunluk da sözün içinde hissedilir.
Örnek Cümleler
- Ne söylediysek fayda etmedi, çocuk kararından hiç dönmedi.
- Saatlerce uğraştılar ama eski yöntemi yeniden denemek de fayda etmedi.
- Doktorun verdiği ilk ilaç birkaç gün kullanıldıysa da fayda etmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü genellikle bir şey denenmiş ama sonuç alınamamıştır. Başarısızlık, emek ve beklentiyle birlikte anıldığı için sözde çaresizlik duygusu belirginleşir ve umutla sonuç arasındaki kopukluk görünür olur.
Hayır, öğüt, uyarı, tamir, eğitim, ikna çabası ve çeşitli çözüm yolları için de rahatça kullanılır. Ortak nokta, sonucun alınamamasıdır ve deyim bunu yalın biçimde bildirir.
Anlam bakımından çok yakındırlar. Fayda etmemek günlük dilde daha yerleşik duyulurken, fayda vermemek yarar doğurmama fikrini benzer biçimde taşır; aradaki fark daha çok kullanım tonundadır.