Anlamı
şaka geç kalanlara takılmak için söylenen bir söz.
Detaylı Açıklama
Feneri nerede söndürdün, geç kalan birine şaka yollu takılmak için söylenen yerleşik bir sözdür. Bu kalıp, özellikle gecikmenin açıklaması uzadığında, kişinin yolda oyalanmış ya da gereksiz yere zaman harcamış olduğu imasını taşır. Fener sözü, eski gece yolculuklarını ve geç vakit geliş gidişlerini çağrıştırdığı için söyleyişe halk ağzına yakın bir renk verir. Deyimin gücü, doğrudan azarlamadan hafif alay yoluyla sitem etmesindedir. Bu yüzden kırıcı olmakla şakalaşmak arasında ince bir dengede durur. Samimiyetin olduğu ortamlarda çok doğal duyulur; resmî bağlamda kaba kaçabilir. Geç kalmayı gülümseten bir iğnelemeyle anlatan, eski tadını koruyan canlı bir söz kalıbıdır. Samimiyetin derecesine göre yumuşar ya da sertleşir.
Örnek Cümleler
- Kapıdan yarım saat geç girince dayısı gülerek feneri nerede söndürdün diye takıldı.
- Arkadaşı kahveye geç kalınca herkes bir ağızdan feneri nerede söndürdün dedi.
- Babam gençliğinde eve geç dönene hemen feneri nerede söndürdün diye sorarlarmış.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü soru biçimi doğrudan suçlama yerine alaylı bir merak kurar. Böylece geç kalma kusuru hafif bir iğnelemeyle söylenir ve ortam hemen tamamen, sert biçimde gerilmez.
Hayır, daha çok samimi ve yakın çevre içinde doğaldır. Resmî ilişkilerde ya da kırgınlığın bulunduğu ortamlarda kaba ve küçümseyici algılanma ihtimali iyice, gözle görülür biçimde yükselir.
Bağ, fener imgesinin gece yolculuğunu çağrıştırmasındadır. Fener çekmek yolu aydınlatmayı anlatırken, bu söz geç vakitte ortalıkta oyalanmış olma imasını şaka yoluyla açıkça ve esprili biçimde kurar.