Anlamı
kaçmak:
'Kampana vurup tren kalkacağı esnada 'fertik!' diye bağırırlardı ki 'fertiği kırmak' tabiri buradan kalmadır.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
Fertik çekmek, kaçmak, sıvışmak, hızla ortadan kaybolmak anlamında kullanılan eski ve argo renkli bir deyimdir. Kaynak açıklamadaki kampana ve tren bağlantısı, bu sözün günlük hayatın hareketli alanlarından doğup yayılmış olabileceğini düşündürür. Deyimin merkezinde kalmamak, görünmemek ve çabucak uzaklaşmak vardır. Bu kaçış bazen korkudan, bazen sorumluluktan, bazen de fırsat kollayan bir çeviklikten doğar. Sözün gücü, kaçmayı sıradan bir “gitmek” fiilinden daha canlı, daha halk ağzına yakın ve daha eğlenceli bir tonda anlatmasındadır. Bu yüzden günlük dilde hafif alaylı anlatımlarda da yaşar. Ansızın ortadan kaybolmayı renkli biçimde anlatan yerleşik bir deyimdir. Özellikle hesap verme anlarında söylenince sözün alaycı tadı daha belirginleşir. Bu yanıyla deyim, kaçışın utangaç değil fırsatçı tarafını öne çıkarır.
Örnek Cümleler
- Polisleri görünce köşedeki çocuklar bir anda fertik çekti.
- Hesap ödeme sırası gelince az önce en önde duran adam fertik çekti.
- Patron geleceğini duyunca kahvehanedekilerden biri usulca fertik çekmiş.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fertik çekmek, kaçışın ani ve fırsatçı yanını da hissettirir. İnsan yalnız gitmez; görünmeden sıyrılıp ortadan kaybolmuş gibi duyulur. Deyim bu yüzden sahnenin içindeki telaşı da birlikte taşır.
Argo, günlük ve hafif alaylı konuşmalarda daha doğal kullanılır. Özellikle birinin sorumluluktan sıvıştığını ya da korkudan kaçtığını anlatırken güçlü bir renk katar. Bu renk, konuşmaya hafif bir küçümseme de ekler.
Fevt etmek kaybetmek ya da elden kaçırmak anlamındadır. Fertik çekmek ise kişinin kendisinin kaçmasını, sıvışmasını ve ortadan yok olmasını anlatır. Biri nesne ya da fırsat kaybı, öteki doğrudan kişinin kaçışıdır.