Anlamı
bir kimseye yaranmak veya yardım etmek için üstün çaba harcamak: Kızı, annesinin çevresinde fır dönüyor.
Detaylı Açıklama
Fır dönmek, bir kimseye yaranmak, ondan bir şey koparmak ya da yardımını kazanmak için onun çevresinde durmadan dolaşıp çaba harcamak anlamına gelir. Deyimdeki hareket duygusu çok belirgindir; kişi tek seferlik bir ilgi göstermemekte, sürekli bir yakınlık ve hizmet hâli içinde davranmaktadır. Bu yüzden çocukların anne babaya, çalışanların patrona veya bir çıkar peşindeki kimselerin güçlü birine yaklaşmasını anlatırken etkili olur. Deyimin gücü, hem bedensel hareketi hem de niyet yükünü birlikte vermesindedir. Yalnızca yakın durmayı değil, o yakınlığın altında bir beklenti bulunduğunu da sezdirir. Bu nedenle söz, samimiyet ile çıkar hesabı arasındaki sınırı ortaya koyan dikkatli bir değerlendirme gibi çalışır. Söyleyişteki hız, kişinin abartılı çabasını ayrıca görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Yeni telefon almak isteyen çocuk gün boyu babasının etrafında fır döndü.
- Müdürden izin koparmak için sabah sabah odasının önünde fır dönmeye başladı.
- Misafir geleceğini duyunca annesinin çevresinde fır dönüp yardım etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fır dönmek, birinin yanında bulunmayı rastgele değil, belli bir amaç uğruna sürekli hâle gelen ilgi olarak anlatır. Sözün içinde bu yüzden beklenti ve hesap duygusu vardır.
Hayır, içten ve sakin yardım için her zaman uygun değildir. Deyim daha çok göze batan, biraz ısrarlı ve karşılığında bir şey umulduğu sezilen davranışlarda doğal durur.
Yaranmaya çalışmak daha düz bir anlatımdır. Fır dönmek ise fiziksel hareketi, sürekli yakın durmayı ve göze çarpan ilgiyi de işin içine katarak daha canlı bir tablo kurar.