Anlamı
dik, sık ve sert (saç, sakal):
'Fırça gibi sert, gür saçları kırlaşıyor.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Fırça gibi sözü, özellikle saç ve sakal için kullanılan, dik, sık ve sert görünüşü anlatan bir benzetmedir. Burada yumuşaklık ya da dağınıklık değil, sertçe duran ve el sürülünce batacakmış hissi veren bir yapı vardır. Bu yüzden söz, yalnız biçimi değil dokuyu da çağrıştırır. Deyimin gücü, görsel görünüş ile sertlik duygusunu aynı anda verebilmesindedir. Birinin bıyığı, sakalı ya da saçı fırça gibi ise bakıldığında düzenli ama sert bir izlenim bırakır. Kimi zaman yaşlılık, yorgunluk veya ihmal edilmiş görünümle birlikte anılır; kimi zaman da yalnız dış görünüş betimlemesidir. Söz, özellikle insan yüzünü ve saç yapısını canlı biçimde tarif etmek isteyen anlatımlarda çok işe yarar.
Örnek Cümleler
- Yaşlı adamın sakalı fırça gibi olmuş, yüzüne iyice sert bir ifade vermişti.
- Sabah traş olmayınca kısa saçları fırça gibi dikildi.
- Asker tıraşından sonra başı neredeyse fırça gibi görünüyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fırça gibi denildiğinde yalnız dik duruş değil, sert ve sık yapı da birlikte düşünülür. Söz bu yüzden görsel betimlemeden öte dokunsal bir çağrışım da yaratır.
En doğal kullanım saç, sakal, bıyık ve benzeri kıllı yüzeyler içindir. Ortak yön, tellerin kısa, sık ve dik durmasıyla oluşan sert görünüşün belirgin olmasıdır. Bu görünüş deyimin etkisini hemen kurar.
Fındık kurdu gibi kişiyi genel görünüşüyle sevimli ve tatlı gösterir. Fırça gibi ise daha sınırlı bir alanda, özellikle saç ve sakal yapısının sertliğini ve dikliğini öne çıkarır.