Anlamı
eksilmek, azalmak:
'Halk edebiyatı gibi, divan edebiyatı da çok fire verdi elbet.' -B. Necatigil.
Detaylı Açıklama
Fire vermek, eksilmek, azalmak ve beklenen bütünlükten kayıp yaşamak anlamına gelir. Kaynak cümlede edebiyatın çok fire verdiğinden söz edilmesi, deyimin yalnız ticaret ve üretim alanında değil, soyut toplumsal alanlarda da rahatça kullanılabildiğini gösterir. Burada esas düşünce, planlanan miktarın, gücün ya da bütünlüğün tam olarak korunamamasıdır. İnsan sayısı, malzeme, ürün, güç, ilgi ya da değer fire verebilir. Deyimin gücü, eksilmeyi kuru bir azalma değil, kayıplı bir süreç gibi anlatmasındadır. Bu yüzden hem sayısal hem mecazlı alanlarda çok işlevlidir. Parça parça eksilmeyi ve kayıp oranını anlatan canlı bir deyimdir. Kayıp duygusu, sözün ticari kökenini aşarak mecaza da yayılır. Bu genişlik deyimi güçlü kılar.
Örnek Cümleler
- Nakliyede fazla fire verince bütün hesap yeniden yapıldı.
- Takım sezon boyunca sakatlıklardan büyük fire verdi.
- Okuma alışkanlığı kuşaklar arasında ciddi fire vermiş görünüyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fire vermek, kaybın süreç içinde ve belli bir bütünlükten koparak oluştuğunu düşündürür. Bu yüzden salt azalmadan daha somut ve daha hesaplı bir tınısı vardır.
Üretim, nakliye, spor, insan kaynağı, kültür ve toplumsal değişim alanlarında çok doğal kullanılır. Ortak yön, beklenen miktarın kayıplarla azalmasıdır. Deyim hem sayısal hem mecazlı alanlara kolay uyarlanır.
Fevt etmek daha çok tekil fırsat ya da imkân kaybına odaklanır. Fire vermek ise bir bütünün içindeki eksilme ve kayıp oranını anlatır. Bu yüzden biri tekil, öteki toplu kayıptır.