Anlamı
çıkan fırsattan en iyi biçimde yararlanmak:
'Fırsatı ganimet bilen İbrahim Ağa, soluğu doğru Eminönü'nde aldı.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Fırsatı ganimet bilmek, doğan imkânı çok değerli sayıp ondan olabilecek en yüksek yararı sağlamaya çalışmak anlamına gelir. Burada yalnız yararlanmak değil, fırsatı adeta ele geçirilmiş bir kazanç gibi görmek vardır. Bu yüzden söz, daha canlı, daha iştahlı ve daha girişken bir ton taşır. Kişi beklemez, çekinmez, eline geçen anı hemen değerlendirir. Deyimin gücü, fırsatın değeri ile kişide doğan ataklığı aynı anda anlatabilmesindedir. Özellikle ticaret, alışveriş, yolculuk, ilişki ve pazarlık bağlamlarında çok doğal kullanılır. Söz, imkânın geçici olduğunu bilen kişinin hızlı davranışını görünür kılar. İçinde biraz da pratik zekâ ve uyanıklık övgüsü bulunur. Bu yüzden söz bazen hafif fırsatçılık eleştirisine de yaklaşabilir.
Örnek Cümleler
- Patron şehir dışındayken fırsatı ganimet bilip bütün eksikleri tamamladı.
- İndirim haberini duyanlar fırsatı ganimet bilerek sabah erkenden mağazaya koştu.
- Kalabalık dağılmışken fırsatı ganimet bilip müdürle baş başa konuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fırsatı ganimet bilmek, doğan imkânı sıradan bir kolaylık değil, ele geçirilmesi gereken değerli bir kazanç gibi görmeyi anlatır. Bu nedenle sözde hız ve heves birlikte bulunur.
Hayır, bazen tamamen meşru ve akıllıca davranmayı anlatır. Ancak bağlama göre başkasının boşluğundan yararlanma çağrışımı da doğabilir; bu yüzden tonunu ortam belirler. Aynı ifade hem övgü hem kuşku yaratabilir.
Fırsatı ganimet bilmek, doğan imkânı hızla değerlendirmenin adıdır. Fırsatı kaçırmak ise aynı anda tereddüt edip ya da geç davranıp elindeki şansı yitirmeyi anlatır. İkisi tam karşıt yönlerde durur.