Anlamı
bir konu ile ilgili ortada hiçbir belirti olmadığı hâlde varmış gibi bir kuşkuya düşüldüğünde kullanılan bir söz:
'Kız kardeşi ile Mahir daha ortada fol yok yumurta yokken gelin güveyi olmuşlar.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Fol yok yumurta yok, ortada hiçbir belirti yokken bir konu hakkında kuşkuya düşüldüğünde ya da var olmayan bir şeyi olmuş gibi konuşanlara karşı kullanılan yerleşik bir sözdür. Bu deyimde asıl vurgu, daha başlangıç emaresi bile bulunmayan bir şeyin sanki kesinmiş gibi ele alınmasına yöneliktir. Bu yüzden erken hüküm verme, yersiz telaş, boş kuruntu ve gereksiz beklenti konuşmalarında çok işlevlidir. Deyimin gücü, yokluğu iki somut unsur üzerinden canlı biçimde göstermesindedir. Ortada ne fol vardır ne yumurta; yani konuşulan şeyin elle tutulur dayanağı bulunmaz. Temelsiz kuşku ve boş beklentiyi eleştiren güçlü bir deyimdir. Böylece söz, acele yorum yapan kişiyi bir anda yerine oturtur.
Örnek Cümleler
- Fol yok yumurta yok, çocukları şimdiden evlendirmeye kalktılar.
- Daha müdür bir şey dememişken fol yok yumurta yok diye panik yaptı.
- Ortada fol yok yumurta yokken dedikodu çıkarmaları herkesi yordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü henüz en küçük belirti bile yokken sonuç çıkarmaya kalkışan tavrı doğrudan hedef alır. Böylece söz, dayanağı olmayan kuruntuyu açıkça boşa düşürür. Uyarının sertliği, ortadaki boşluğu görünür kılmasından gelir.
Erken telaşlarda, temelsiz dedikodularda, boş beklentilerde ve acele hükümlerde çok söylenir. Ortak yön, henüz ortada somut bir işaret bulunmamasıdır. Bu söz, konuşmanın gereksiz yere büyüdüğünü de ima eder.
Fikir yürütmek mevcut işaretlerden yorum üretmektir. Fol yok yumurta yok ise ortada hiçbir sağlam işaret bulunmadığını ve bu yüzden konuşmanın erken olduğunu anlatır. Yani biri veriye dayanır, öteki veri yokluğunu öne çıkarır.