Anlamı
1) dalgın, dikkatsiz bir durumda bulunmak; 2) uykusu gelmek.
Detaylı Açıklama
Gaflet basmak, bir anda dalgınlaşmak, dikkatin dağılmasıyla ölçüyü kaçırmak ya da üstüne bir rehavet çökmesi demektir. Kaynak anlamında uykunun bastırması da vardır; bu yüzden deyim hem gerçek anlamda uyku hâlini hem de mecaz olarak zihinsel gevşemeyi anlatabilir. İnsan bir işin en kritik anında ayrıntıyı kaçırırsa, nöbette gözünü açık tutamazsa ya da söyleneni doğru değerlendiremezse bu söz yerinde olur. Gaflet basmakta irade zayıflaması ve kontrolün gevşemesi hissi bulunur. Bu nedenle hem günlük çalışma düzeninde hem de ahlaki uyarı içeren konuşmalarda kullanılır. Kişinin açık olması gerekirken gevşemesi, deyimin merkezindeki asıl durumdur. Bu yönüyle söz, küçük bir dalgınlığın bile nasıl sonuç doğurabileceğini hatırlatır.
Örnek Cümleler
- Sabaha karşı nöbetçiyi bir an gaflet basınca kapı açık kalmış.
- Tam hesabı bitirecekken onu gaflet bastı ve önemli satırı atladı.
- İnsanı bazen en kritik anda gaflet basıyor, sonra telafisi zor oluyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gaflet basmak, gerçek anlamda uyku bastırmasını anlatabildiği gibi zihinsel gevşemeyi ve dikkat kaybını da karşılar. Bu yüzden hem bedensel hem de düşünsel rehavet için rahatlıkla kullanılabilir.
Kontrol, nöbet, muhasebe, güvenlik ve dikkat isteyen işlerde daha çarpıcı duyulur. Çünkü buralarda kısa bir dalgınlık bile ciddi sonuç doğurur ve sorumluluğu bir anda büyütür.
Gaflet basmak daha çok anlık bir rehavet veya dikkatsizlik hissi verir. Gaflete düşmek ise daha genel ve bazen daha uzun süren bir aymazlık hâlini anlatır.