Anlamı
1) harekete geçirmek veya hızını artırmak için motorlu taşıtın gaz pedalına basmak; 2) mec. bir işi hızlandırmak.
Detaylı Açıklama
Gaza basmak, önce motorlu araçta gaz pedalına basarak hızı artırmak anlamına gelir; mecaz olarak ise bir işi hızlandırmak, beklemeyi bırakıp yüklenmek demektir. Deyimde hareketin hız kazanması ve tereddüdün bırakılması duygusu vardır. Bu yüzden hem trafikte hem iş hayatında hem de gündelik konuşmada sık kullanılır. Bir proje ağır gidiyorsa, biri işi toparlayıp hızlandırmak istiyorsa ya da araçla gerçekten süratleniyorsa bu söz yerini bulur. Kimi zaman olumlu bir ataklığı, kimi zaman da düşünmeden hızlanmayı anlatabilir. Tonu bağlam belirler. Kısa ve enerjik olduğu için konuşma dilinde güçlü durur. Deyim, yavaşlıktan çıkıp tempoyu artırma kararını tek hamlede görünür kılar. Bu yüzden hem somut hem mecaz kullanımda kolayca yer bulur.
Örnek Cümleler
- Geç kaldığını anlayınca otoyolda birden daha sert gaza basmak istedi.
- Bu işi bitirmek için artık herkesin biraz daha gaza basmak zamanıydı.
- Panik yapıp gaza basmak yerine önce yolu dikkatle kontrol etmesi gerekirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü mecaz anlamında, duraklayan bir süreci hızlandırma ve tempoyu yükseltme fikri vardır. Bu yüzden yalnız araç kullanımıyla sınırlı kalmadan çalışma düzenine ve proje temposuna da uyarlanır.
Bağlam belirleyicidir. Planlı ve gerekli bir tempo artışı anlatıyorsa olumlu duyulur; kontrolsüz ve ölçüsüz bir ataklık varsa deyim eleştirel ve uyarıcı bir tona da kayabilir.
Gaz vermek çoğu zaman dışarıdan birini hızlandırmak ya da dolduruşa getirmektir. Gaza basmak ise kişinin ya da sürecin doğrudan hızlanma eylemini kendisinin bilinçli biçimde gerçekleştirmesini anlatır.