Anlamı
yüksek sesle şarkı veya türkü söylemek:
'Sonra makinelerin gemiyi sarsan temposuna uyarak yanık bir gazel tuttururdu.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Gazel tutturmak, yüksek sesle şarkı ya da türkü söylemeye başlamak anlamına gelir. Deyim, özellikle eski anlatı dilinde ve halk söyleyişinde canlı bir müzikal hareketi anlatır. Burada yalnız şarkı söylemek değil, sesli ve içten bir söyleyişe girişmek vardır. Kimi zaman keyifli bir ortamı, kimi zaman içli bir havayı, kimi zaman da uzun uzun sürüp giden bir terennümü çağrıştırır. Bu yüzden söz, yalnız müzik icrası değil, bir ruh hâlinin dışarı taşması için de kullanılır. İnsan sevincinden, kederinden ya da içinden geldiği için gazel tutturabilir. Deyimin tınısı kulağa sıcak ve canlı gelir. Bu nedenle konuşma dilinde anlatıya hareket katan, sahne hissi veren bir ifade olarak değer kazanır.
Örnek Cümleler
- Sofra kurulunca amca bir köşede eski bir gazel tutturdu yine.
- Gece yarısı pencereyi açıp uzun uzun gazel tutturmak bütün komşuları uyandırdı.
- Yaşlı adam kahvesini alınca hafif bir gazel tutturmadan hiç duramadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gazel tutturmakta bir anda söyleyişe kapılma, sesi bırakma ve havaya girme vardır. Bu yüzden eylem daha sahneli, daha hareketli, daha duygulu ve daha canlı görünür.
Neşe, hüzün, özlem, içlenme ve hafif taşkın keyif hâllerinde doğal kullanılır. Çünkü söz, duygunun sese dönüşüp dışarı akmasını anlatmaya çok elverişlidir ve özellikle böyle anlarda uygundur.
Gazel okumak gerçek anlamda sanat icrasını, mecazda ise boş lafı anlatabilir. Gazel tutturmak ise daha çok ani biçimde şarkıya ya da türküye girişmeyi, yani müzikal hareketin başlamasını vurgular.