Anlamı
1) gazel söylemek:
'Karagözcünün makamlar arası dolaşması, şarkı ve gazel okuması lazımdı.' -S. Ayverdi. 2) mec. oyalamak veya kandırmak üzere boş sözler söylemek.
Detaylı Açıklama
Gazel okumak, gerçek anlamda gazel söylemek; mecaz anlamda ise karşıdakini oyalamak, kandırmak veya boş sözlerle vakit geçirmek demektir. Bu çift anlam deyimi özellikle ilginç kılar. Bir yandan musiki ve klasik şiir geleneğine açılır, öte yandan günlük konuşmada laf kalabalığıyla iş savmayı anlatır. Bu yüzden bağlam çok önemlidir. Sanat meclisinde övgü taşıyabilir, tartışmada ise alaycı bir tona bürünür. Birisi açık cevap vermek yerine uzun, süslü ve sonuçsuz konuşuyorsa ona "gazel okuma" denebilir. Deyim, sözün melodik ve süslü yanıyla, gereksiz uzatma arasındaki bağı çok iyi yakalar. Böylece kültürel bir terim, günlük dilde eleştirel bir deyime dönüşmüş olur. Bu çift anlam, deyimi özellikle canlı ve dikkat çekici kılar.
Örnek Cümleler
- Soruma cevap vermek yerine yine gazel okumak yolunu seçti bugün.
- Usta sanatçı gece boyunca öyle bir gazel okudu ki herkes sustu.
- Beni oyalamak için gazel okumak yerine açıkça ne istediğini hemen söyle.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça kökenli "gazel" kelimesi klasik şiir biçimi ve buna bağlı musiki icrasıyla ilişkilidir. Deyimin mecaz anlamı, bu süslü söz söyleyişinden türemiş görünür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü gazel söylemenin süslü ve uzayan söz havası, zamanla boş konuşma ve oyalama anlamına da elverişli görülmüştür. Böylece estetik alanla gündelik eleştiri dili ilginç biçimde birleşmiştir.
Çünkü burada konuşanın asıl meseleye gelmediği, lafı süsleyip uzattığı düşünülür. Bu yüzden "gazel okuma" sözü karşı tarafı söz kalabalığı yapmakla eleştiren hafif alaycı bir çıkış olur.
Musiki, şiir ve geleneksel sanat ortamlarında olumlu duyulur; oyalama, kaçamak cevap ve laf kalabalığı içeren tartışmalarda ise olumsuz duyulur. Yani bağlam anlamı bütünüyle ve çok belirgin biçimde değiştirir.