Anlamı
gemi, sığ bir yere saplanıp kalmak.
Detaylı Açıklama
Gemi karaya oturmak, geminin sığ bir yere saplanıp kalması anlamına gelir. Bu teknik durum, seyir hatası, dikkatsizlik, su derinliğini yanlış değerlendirme ya da doğal koşullar nedeniyle ortaya çıkabilir. Söz denizcilikte gerçek bir terimdir; fakat mecaz çağrışımı da kuvvetlidir. Çünkü ilerlerken bir anda durup kalma, yol alamama ve sıkışma duygusu içerir. Gerçek anlamında kurtarma ve ciddi zarar ihtimali taşır. Kısacası gemi karaya oturmak, ilerleyen bir aracın yanlış zeminde sıkışıp hareket edemez hâle gelmesini anlatan, denizcilik kökenli ama mecaza da açık güçlü bir ifadedir. Tam da bu yüzden söz, yol alırken yapılan bir hatanın nasıl ağır ve masraflı bir tıkanmaya dönebileceğini güçlü biçimde gösterir.
Örnek Cümleler
- Sis yüzünden gemi karaya oturmak tehlikesi son anda dikkatli manevrayla önlendi.
- Sabaha karşı yük gemisi sığlıkta gemi karaya oturmak durumunda kaldı.
- Haritaya güvenmeyen kaptan gemi karaya oturmak riskini gereksiz yere büyüttü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız teknik bir arızayı değil, ilerlerken bir anda sıkışıp kalma duygusunu da taşır. Bu yüzden işlerin tıkanması gibi durumlara mecaz olarak kolayca aktarılabilir. Böylece söz, tıkanma ve ilerleyememe duygusunu da güçlendirir.
Gövde hasarı, yük kaybı, zaman kaybı ve kurtarma güçlüğü gibi ciddi tehlikeler barındırır. Bu yüzden denizcilikte hafife alınacak bir durum değildir. Böylece söz, tıkanma ve ilerleyememe duygusunu da güçlendirir.
Doğru rota ve dikkatli seyir, gemi karaya oturmak riskini azaltır. Bu yüzden biri önleyici düzeni, öteki ise bu düzenin bozulmasıyla doğan ağır sonucu düşündürür. Böylece söz, tıkanma ve ilerleyememe duygusunu da güçlendirir.