Anlamı
gerektirici sebep ve doküman ileri sürmek.
Detaylı Açıklama
Gerekçe göstermek, bir davranışın, kararın ya da isteğin nedenini dayanaklarıyla birlikte ortaya koymak anlamına gelir. Bu deyim yalnız mazeret ileri sürmeyi değil, düşünceyi destekleyen sebep, belge veya açıklamayı sunmayı da kapsar. Bu nedenle hukukta, bürokraside, akademik dilde ve günlük tartışmalarda son derece işlevseldir. Bir kişi kararını gerekçe göstererek savunur; bir kurum yaptığı işlemi yine gerekçe göstererek açıklar. Sözün içinde açıklama, meşruluk ve ikna etme çabası birlikte bulunur. Kısacası gerekçe göstermek, herhangi bir tavrın rastgele olmadığını, belirli sebeplere dayandığını anlatan açık, resmî ve düzen kurucu bir deyimdir. Böylece söz, yalnız savunma değil, açıklama düzeni kuran bir işlev de üstlenir. Bu işlev, söze ikna gücü de kazandırır.
Örnek Cümleler
- Kararı ertelemek için yeni raporları gerekçe göstermek istediler bugün kurulda.
- Yönetim, bütçe yetersizliğini gerekçe göstermek suretiyle projeyi askıya almak istedi.
- O da gecikmesini trafikle gerekçe göstermek yerine açıkça özür diledi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Evet, mazeret bulmak çoğu zaman savunma ve kaçınma çağrıştırır. Gerekçe göstermek ise dayanak, sebep ve açıklama sunan daha ciddi ve düzenli bir anlatımdır. Bu ayrım, ifadenin neden daha ciddi duyulduğunu açıklar.
Çünkü kurumlar ve yetki sahipleri verdikleri kararların keyfî görünmemesi için nedenlerini açıkça belirtmek ister. Bu ifade de tam olarak o ihtiyacı karşılar. Bu ayrım, ifadenin neden daha ciddi duyulduğunu açıklar.
Gerek görmek, gerekli kılmak ve gereği düşünülmek gibi sözlerle yakın durur. Hepsi kararın arkasındaki zorunluluk ve açıklama ihtiyacına temas eder. Bu ayrım, ifadenin neden daha ciddi duyulduğunu açıklar.