Anlamı
bir iş yapmaktan kaçınmak:
'Kafası kızınca aklına geleni yapmaktan geri durmuyordu.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Geri durmak, bir işe karışmamak, yapılabilecek bir davranıştan bilinçli biçimde kaçınmak ya da kendini tutmak anlamına gelir. Deyimde geri sözü, fiziksel mesafeden çok iradeli bir uzak duruşu anlatır. Kişi öfkesine kapılıp bir şey yapmayabilir, fırsatı olsa da el uzatmayabilir, tartışmanın içine girmeyebilir ya da riskli bir adımdan bilerek geri durabilir. Bu yüzden söz, hem ölçü hem çekingenlik hem de bazen korku duygusu taşıyabilir. Bağlama göre olumlu bir ihtiyat veya olumsuz bir pasiflik anlamı kazanır. Kısacası geri durmak, bir davranışın eşiğinde bulunup onu yapmaktan vazgeçmeyi anlatan güçlü ve esnek bir deyimdir. Böylece deyim, eylemsizlik ile ölçülü davranış arasındaki ince farkı da taşır.
Örnek Cümleler
- Haksızlığı görünce konuşmaktan geri durmak ona hiç yakışmadı doğrusu bugün.
- Kafası kızınca aklına geleni yapmaktan geri durmak pek bilmezdi zaten.
- Yardım etmek elindeyken geri durmak, sonradan onu daha çok üzdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, bazen korku ya da çekingenlik anlatır; bazen de ölçülü davranma ve kendini tutma erdemi taşır. Anlamın yönünü bağlam ve sonuç belirler. Böylece söz, ölçü ile kaçınma arasındaki farkı bağlama bırakır.
Çünkü kişi doğru zamanda yardım etmekten, konuşmaktan ya da sorumluluk almaktan geri duruyorsa bu tavır eleştirilir. Aynı söz, gerektiğinde kendini tutmayı da övebilir. Böylece söz, ölçü ile kaçınma arasındaki farkı bağlama bırakır.
Geri çekilmek, geri gitmek ve geri kalmak gibi sözlerle yakınlık kurar. Ancak geri durmakta asıl vurgu, henüz yapılmamış bir davranıştan bilinçli uzak duruştadır. Böylece söz, ölçü ile kaçınma arasındaki farkı bağlama bırakır.