Anlamı
birçok güçlüğü yenmek için çok uğraşmak:
'Meclisten geçirinceye kadar göbeğim çatlamıştı.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
Göbeği çatlamak, bir işi başarmak, bir engeli aşmak veya bir sonuca ulaşmak için çok uğraşmak, iyice zorlanmak anlamına gelir. Deyim bedensel bir imge kurarak çabanın aşırılığını hissettirir. Burada gerçek bir çatlama yoktur; kişinin çektiği zahmet ve bunaltıcı uğraş, abartılı ama etkili biçimde anlatılır. Bu yüzden bürokrasi, ikna, taşıma, yetiştirme ve sonuç alması zor işler için çok uygun bir ifadedir. İçinde biraz sitem, biraz yorgunluk ve bazen de başarılmış işin gururu vardır. Göbeği çatlamak, emek harcamanın sıradan değil, insanı bezdirecek kadar yoğun olduğu durumları canlı ve çarpıcı biçimde görünür kılan güçlü bir deyimdir. Sonuç gelmedikçe bunaltı da iyice büyür. Beden imgesi bunu keskinleştirir.
Örnek Cümleler
- Bu dosyayı onaylatana kadar göbeği çatlamak deyiminin ne demek olduğunu iyice anladım, yine de bitmedi.
- Çocuğu ikna etmek için annesinin adeta göbeği çatladı bu akşam.
- Köy yolunu açmak için işçilerin günlerce göbeği çatladı resmen orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çaba burada keyifli üretkenlik değil, insanı zorlayan ve bezdiren bir uğraş olarak görünür. Deyim, emek ile yıpranmayı aynı anda daha güçlü biçimde hissettirdiği için etkilidir.
Onay alma, ikna etme, ağır iş tamamlama, bürokrasiyle uğraşma ve uzun süren zahmetli görevlerde daha doğal duyulur. Ortak nokta, sonucun kolay kolay ve çabucak gelmemesidir.
Evet, özellikle iş sonunda sonuç alınmışsa bulunabilir. Böyle durumlarda söz, hem çekilen zahmeti hem de o zahmete rağmen bitirmenin verdiği haklı ve yorucu rahatlığı taşır.