Anlamı
1) gözün görebileceği en uzak yerlere kadar:
'Bu göz alabildiğine düzlük, sinsi bir bataklık gibidir.' -A. Erhat. 2) çok geniş, engin bir biçimde.
Detaylı Açıklama
Göz alabildiğine sözü, bir şeyin çok geniş bir alana yayıldığını, gözün erişebildiği son sınıra kadar uzandığını anlatan güçlü bir betimleme kalıbıdır. Burada göz yalnız bakma organı değil, insan algısının sınırı olarak kullanılır. Bu nedenle ifade, genişlik, enginlik ve bazen de yalnızlık duygusu uyandırır. Ovalar, denizler, tarlalar, kar örtüsü ya da ışıklar göz alabildiğine uzanabilir. Söz, manzarayı büyütür ve sahnenin etkisini artırır. Kısacası göz alabildiğine, sınırı kolay seçilemeyen bir genişliği hem somut hem duygusal olarak anlatan, Türkçede çok güçlü bir tasvir unsurudur. Ufuk duygusunu da belirginleştirir. Açıklık hissi burada başroldedir. Uzaklık duygusu da buna eklenir. Ferahlık etkisi sıkça hissedilir. Manzara böylece büyür.
Örnek Cümleler
- Göz alabildiğine uzanan buğday tarlaları rüzgârla birden dalgalandı bugün yine.
- Sahilde göz alabildiğine mavi bir deniz önümüzde açılıyordu sabah erkenden.
- Kar, göz alabildiğine ovayı kaplamıştı; yol seçmek zorlaştı iyice bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sahnenin büyüklüğü insanda hayranlık, yalnızlık, ferahlık ya da ürperti uyandırabilir. Göz alabildiğine sözü, yalnız alan ölçmez; o alanın insanda bıraktığı güçlü duyguyu da çağırır.
Ova, deniz, çöl, kar örtüsü, tarla, gökyüzü ve ışıklarla kaplı alanlar gibi sınırın uzaklaştığı manzaralarla çok doğal kullanılır. Ortak özellik, açıklığın ve yayılımın güçlü biçimde hissedilmesidir.
Göz alabildiğine açıklık ve geniş görüş alanı taşır. Göz gözü görmemek ise sis, duman ya da karanlık yüzünden görüşün kapanmasını anlatır; biri açılan ufku, diğeri kapanan görüşü ifade eder.