Anlamı
yoğun sis, duman, toz vb. sebeplerle hiçbir şey görülememek:
'Tezek dumanında göz gözü görmez.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Göz gözü görmemek, sis, duman, toz, karanlık ya da benzeri yoğunluk yüzünden görüşün neredeyse tamamen kapanmasını anlatan yerleşik bir deyimdir. Abartılı gibi görünse de günlük dilde çok canlı ve doğrudur; çünkü gözün kendi önündeki şeyi bile seçemediği bir kapalılığı vurgular. Bu nedenle deyim hem gerçek hava koşullarında hem de mecaz anlamda karmaşa ve yoğunluk için kullanılabilir. Kısacası göz gözü görmemek, görüş alanının neredeyse sıfırlandığı durumları güçlü ve çarpıcı biçimde anlatan bir ifadedir. Kapalılık duygusunu hemen hissettirir. Deyim söylendiğinde ortamın sıkışıklığı ve bunaltıcı havası da birlikte sezilir. Böylece sözü duyan kişi manzaranın içindeki zorluğu anında gözünde canlandırır. Ortamın sıkışmışlığı bu sözle hemen görünür olur.
Örnek Cümleler
- Siste yol öyle kapandı ki sabah göz gözü görmüyordu artık.
- Düğün salonunda dumandan bir ara göz gözü görmedi gerçekten içerisi.
- Toz kalkınca meydanda göz gözü görmemek neredeyse sıradan hâle geldi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü görüş kaybını en uç noktada anlatır; gözün kendi önünü bile seçemediği izlenimi verir. Böylece kapalı ortamın şiddeti kısa ama çok güçlü biçimde duyurulur. Söylenişi de bu baskıyı artırır.
Evet, aşırı kalabalık, karmaşa ya da bilgi yoğunluğu için de mecaz anlamda kullanılabilir. O zaman fiziksel görüş kaybı değil, düzenin ve seçiciliğin ortadan kalkması öne çıkar.
Göz gözü görmemek kapanmış görüş alanını anlatır. Göz alabildiğine ise ufkun açıldığı ve görüşün en uzağa uzandığı sahneyi kurar; biri kapalılık, diğeri açıklık duygusudur. İki söz neredeyse tam karşıt manzara kurar.